Sốt xuất huyết nặng: hai ca trẻ nhập ICU, chi phí và hành trình cứu sống

Một bệnh phổ biến nhưng có thể trở nên đe dọa tính mạng

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm nhiều người quen tên, nhưng hai trường hợp nặng được tiếp nhận tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới TPHCM cho thấy nó vẫn có khả năng đẩy người trẻ vào tình trạng ngưng thở, suy đa cơ quan và cần hồi sức cao nhất. Những ca này minh chứng rằng diễn biến lâm sàng có thể nhanh và phức tạp, kéo theo gánh nặng y tế và kinh tế lớn.

Tóm tắt hai ca nặng điều trị tại viện chuyên khoa

Ca 1: nữ sinh 16 tuổi — tiến triển nhanh, cần ECMO

Ca đầu là một nữ sinh 16 tuổi nhập viện với chẩn đoán sốt xuất huyết Dengue. Ban đầu là một đợt sốt nhưng chỉ trong vài ngày bệnh diễn tiến nặng: sốc do biến chứng sốt xuất huyết kèm viêm phổi và suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS). Bệnh nhân xuất hiện tràn khí màng phổi và tràn khí dưới da lan rộng; chức năng đông máu rối loạn gây xuất huyết ở nhiều vị trí (mũi, miệng, tiêu hóa, sinh dục). Ngoài ra còn có suy đa tạng, suy tim ứ huyết và rối loạn điện giải.

Để đảm bảo oxy hóa máu khi thở máy không đủ hiệu quả, ekip điều trị đã chỉ định VV-ECMO — kỹ thuật oxy hóa máu ngoài cơ thể — và tiến hành nhiều lần thay màng ECMO trong quá trình cấp cứu. Các biện pháp khác bao gồm truyền máu và các chế phẩm máu, đồng thời sử dụng kháng sinh thế hệ mới do có nhiễm khuẩn bệnh viện với các chủng vi khuẩn đa kháng thuốc.

Dù có bảo hiểm y tế, mức điều trị chuyên sâu và kéo dài khiến chi phí điều trị của ca này vẫn lên tới gần 1 tỉ đồng. Bệnh nhân được chăm sóc hơn một tháng tại đơn vị hồi sức tích cực trước khi tình trạng ổn định hơn.

Ca 2: nữ 21 tuổi — nhập viện muộn, hồi phục sau nhiều can thiệp

Ca thứ hai là một phụ nữ 21 tuổi sống trong vùng có dịch. Triệu chứng khởi đầu mơ hồ như sốt cao và mệt mỏi, bệnh nhân từng đến khám tại hai cơ sở y tế tuyến trước nhưng sau đó diễn tiến nặng và được chuyển đến bệnh viện chuyên khoa trong tình trạng nguy kịch.

Bệnh nhân rơi vào sốc sốt xuất huyết và có các biến chứng nặng: tái sốc, suy gan cấp nặng, tổn thương thận cấp dẫn tới vô niệu, rối loạn đông máu trầm trọng và xuất huyết nhiều vị trí (răng, miệng, mũi, âm đạo và quanh vị trí đặt catheter). Bệnh nhân còn có tràn dịch nhiều ở màng phổi, màng bụng và màng tim, cùng với xuất huyết tiêu hóa ồ ạt và suy đa tạng.

Sau 45 ngày điều trị bao gồm nhiều lần truyền máu, truyền huyết tương, tiểu cầu kết hợp nhiều đợt lọc máu, bệnh nhân dần hồi phục và được xuất viện trong tình trạng khỏe hơn. Khác với ca đầu, ca này không có bảo hiểm y tế; gia đình phải tự xoay xở chi phí điều trị. Bệnh viện cũng đã vận động các đơn vị, nhà hảo tâm hỗ trợ vì hoàn cảnh bệnh nhân khó khăn.

Diễn biến lâm sàng: ba giai đoạn cần lưu ý

Bệnh viện đã mô tả bệnh sốt xuất huyết thường qua ba giai đoạn rõ rệt:

• Giai đoạn sốt cao: triệu chứng giống nhiễm siêu vi hoặc cảm cúm, dễ bị nhầm lẫn.
• Giai đoạn nguy hiểm (thường vào ngày thứ 3–7): đây là giai đoạn bệnh nhân có thể bị thoát huyết tương, cô đặc máu, dẫn tới sốc, xuất huyết nội tạng và suy tạng; đáng chú ý là giai đoạn này có thể xảy ra khi sốt đã giảm, khiến người bệnh chủ quan.
• Giai đoạn hồi phục: nếu vượt qua giai đoạn nguy hiểm, bệnh nhân sẽ dần ổn định và phục hồi.

Vì giai đoạn nguy hiểm đôi khi trùng với cảm giác “đỡ sốt”, việc theo dõi chặt chẽ trong những ngày này là rất quan trọng.

Dấu hiệu cảnh báo cần nhập viện ngay

Theo kinh nghiệm lâm sàng được nêu, có một số triệu chứng cảnh báo người bệnh cần được đánh giá y tế khẩn cấp, trong đó hai dấu hiệu nổi bật là đau bụng dữ dội, liên tục và nôn ói nhiều. Ngoài ra, giảm lượng nước tiểu, chảy máu bất thường, khó thở hoặc mệt nhiều đột ngột cũng là những triệu chứng không nên bỏ qua.

Tác động lên hệ thống y tế và gia đình bệnh nhân

Hai ca điển hình phản ánh hai mặt của gánh nặng khi xử trí sốt xuất huyết nặng. Về chuyên môn, một số bệnh nhân cần kỹ thuật hồi sức cao như ECMO, lọc máu liên tục, truyền nhiều chế phẩm máu và dùng kháng sinh mạnh để xử lý nhiễm khuẩn bệnh viện do vi khuẩn đa kháng. Những can thiệp này đòi hỏi nguồn lực nhân lực, máy móc và vật tư lớn trong thời gian dài.

Về kinh tế, trường hợp có bảo hiểm vẫn có thể chịu chi phí rất lớn khi can thiệp hết sức chuyên sâu; trường hợp không có bảo hiểm càng gặp khó khăn hơn, buộc gia đình phải đi vay mượn hoặc nhờ vận động cứu trợ. Việc bệnh viện kêu gọi hỗ trợ cho ca bệnh không có bảo hiểm phản ánh nhu cầu hợp lực giữa cộng đồng và cơ sở y tế để bảo đảm kết quả điều trị.

Lưu ý cho người chăm sóc và cộng đồng

Những điều người chăm sóc cần ghi nhớ dựa trên thông tin lâm sàng:

• Theo dõi sát trong tuần đầu của bệnh, đặc biệt từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 kể từ khi khởi bệnh.
• Không đánh giá tình trạng chỉ dựa vào việc bệnh nhân “bớt sốt”; cần quan sát các dấu hiệu như đau bụng dữ dội, nôn nhiều, dấu hiệu chảy máu, khó thở, hoặc giảm lượng nước tiểu.
• Khi thấy dấu hiệu nghi ngờ, nên tái khám hoặc đến cơ sở y tế có khả năng xử trí cấp cứu để được theo dõi và can thiệp kịp thời.

Kết luận: cảnh giác và chuẩn bị

Hai trường hợp nêu lên thông điệp rõ ràng: sốt xuất huyết có thể gây ra tình trạng rất nặng ở người trẻ và đòi hỏi hệ thống y tế phải huy động nguồn lực lớn để cứu sống. Việc nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, tái khám đúng thời điểm và khả năng huy động hỗ trợ tài chính khi cần là những yếu tố quyết định trong hành trình điều trị. Đồng thời, các gia đình và cộng đồng cần lưu ý rằng giai đoạn “nguy hiểm” không giống với giai đoạn sốt cao ban đầu và cần theo dõi sát sao.

Hà Nội ‘gõ từng nhà’ chống sốt xuất huyết, học sinh yên tâm đón năm học mới

SKĐS – UBND TP Hà Nội chỉ đạo tăng cường phòng, chống sốt xuất huyết, “gõ từng nhà” xử lý ổ dịch, học sinh sẵn sàng đón năm học mới.