Nhận Diện Nguy Cơ Nicotine Ở Thanh Thiếu Niên Và Các Giải Pháp Ngăn Ngừa Hiệu Quả
Thanh thiếu niên và sự đe dọa từ nicotine
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuốc lá không chỉ là nguy cơ lớn đối với sức khỏe mà còn có khả năng gây ra hàng triệu ca tử vong mỗi năm. Trên toàn cầu, thuốc lá góp phần vào hơn 8 triệu ca tử vong hàng năm, trong đó một phần đáng kể là do hút thuốc thụ động.
Khu vực Đông Nam Á đặc biệt bị ảnh hưởng với khoảng 3,1 triệu ca tử vong hàng năm do thuốc lá. Trong bối cảnh này, trẻ em và thanh thiếu niên lại là nhóm dễ bị tổn thương nhất. WHO cho biết có khoảng một nửa số trẻ em trên toàn thế giới tiếp xúc với khói thuốc thụ động, gây ra hơn 65.000 ca tử vong ở trẻ em mỗi năm. Giải Pháp Phòng Ngừa Tay Chân Miệng Cho Trẻ Trong Năm Học… Khám Phá Quy Trình Phẫu Thuật Nối Gân Tại Cơ Sở Y Tế Địa… Cảnh Báo Về Nguy Cơ Khi Tự Ý Sử Dụng Corticoid Để Điều Tr…
Không chỉ tiếp xúc với khói thuốc từ môi trường, giới trẻ hiện nay còn trở thành mục tiêu của những sản phẩm nicotine mới đa dạng và hấp dẫn.
Cần đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền về tác hại của thuốc lá trong trường học. Ảnh: Lê Hảo
Hiện tại, ít nhất 40 triệu trẻ em trong độ tuổi 13-15 đang sử dụng các sản phẩm thuốc lá. Con số này bao gồm khoảng 20 triệu trẻ em hút thuốc lá điếu và 15 triệu trẻ em sử dụng thuốc lá điện tử. Đáng lưu ý, trẻ em có thể dễ dàng tiếp cận thuốc lá điện tử hơn so với người lớn.
WHO cảnh báo, thế hệ trẻ đang trở nên là đối tượng mục tiêu của ngành công nghiệp thuốc lá thông qua các chiến dịch tiếp thị tinh vi, bao gồm hương vị thu hút và bao bì hấp dẫn.
Các sản phẩm như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng ngày càng phong phú về kiểu dáng và hương vị, kết hợp với các chiến lược tiếp thị dễ dàng tiếp cận, có thể tác động mạnh mẽ đến trẻ em và thanh thiếu niên.
Chính vì vậy, việc giữ trẻ em và thanh thiếu niên tránh xa nicotine là điều cấp thiết.
Tác động của nicotine đến não bộ đang phát triển
WHO đã khẳng định rằng mọi sản phẩm chứa nicotine đều không an toàn cho sức khỏe. Nicotine là chất gây nghiện mạnh mẽ, và tác động của nó lên não bộ đang phát triển của trẻ em và thanh thiếu niên là rất nghiêm trọng.
Tiếp xúc với nicotine trong giai đoạn phát triển có thể dẫn đến những tác động tiêu cực trong học tập và sức khỏe tâm thần. Hơn nữa, việc sử dụng nicotine từ sớm làm tăng nguy cơ hình thành sự lệ thuộc vào chất này trong tương lai.
Sau khi nghiện nicotine đã hình thành, việc từ bỏ trở nên rất khó khăn. Thanh thiếu niên cũng thường sử dụng nhiều loại sản phẩm nicotine đồng thời, điều này đi ngược với kỳ vọng rằng các sản phẩm thuốc lá mới có thể giúp giảm tác hại.
Các chuyên gia cho rằng, khi không có những biện pháp mạnh mẽ để ngăn chặn trẻ em tiếp cận nicotine, những thành quả trong việc kiểm soát thuốc lá sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực.
Thành tựu và thách thức trong công tác phòng chống thuốc lá tại Việt Nam
Tại Việt Nam, nhiều thành tựu đã đạt được trong công tác phòng chống tác hại thuốc lá, đặc biệt là sau 13 năm thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Số liệu cho thấy tỷ lệ hút thuốc lá ở nam giới đã giảm đáng kể, và tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng có xu hướng giảm.
Tuy nhiên, trong khi thuốc lá truyền thống giảm, việc sử dụng thuốc lá điện tử lại đang tăng lên nhanh chóng trong giới trẻ. Theo thống kê, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở thanh thiếu niên đã tăng lên đáng kể, cho thấy một sự chuyển dịch trong nguy cơ sức khỏe.
Xu hướng gia tăng thuốc lá điện tử trong giới trẻ Việt Nam. Ảnh: Thái Bình
Tại Việt Nam, thuốc lá gây ra hơn 103.000 ca tử vong hàng năm do các bệnh liên quan. Thiệt hại kinh tế từ thuốc lá ước tính khoảng 108 nghìn tỷ đồng trong năm 2022, tương đương 1,14% GDP.
Những con số này phản ánh những hậu quả nặng nề mà hàng triệu gia đình đang phải đối mặt.
Đổi mới phương thức phòng ngừa từ gốc
Theo các chuyên gia, sự gia tăng nhanh chóng của các sản phẩm nicotine mới đòi hỏi một cái nhìn mới trong việc kiểm soát thuốc lá. Một trong những chính sách được đề xuất là TFG – Thế hệ không thuốc lá.
Chính sách này tập trung ngăn chặn việc sử dụng thuốc lá từ những người chưa từng hút thuốc, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên. Theo đó, những người sinh ra sau mốc thời gian nhất định sẽ không được phép mua thuốc lá hợp pháp, tức là bảo vệ thế hệ tương lai khỏi nguy cơ hút thuốc.
Các chuyên gia cho rằng việc ngăn chặn từ sớm là cần thiết bởi phần lớn người hút thuốc bắt đầu sử dụng nicotine từ rất sớm. Một khi đã nghiện, việc từ bỏ trở nên khó khăn và rủi ro mắc các bệnh liên quan đến thuốc lá sẽ gia tăng theo thời gian.
Bà Phạm Thị Xuân Thu, cán bộ truyền thông tại Vital Strategies, nhấn mạnh rằng TFG là chính sách được xây dựng nhằm bảo vệ trẻ em trước khi hành vi hút thuốc hình thành. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế trong tương lai.
Để bảo vệ thế hệ trẻ, những giải pháp đồng bộ như tăng cường chính sách thuế, kiểm soát quảng cáo, và xây dựng môi trường học đường không thuốc lá là rất cần thiết. Đồng thời, cần có các chương trình truyền thông mạnh mẽ để nâng cao nhận thức của trẻ em và phụ huynh về nguy cơ từ nicotine, để những thông điệp quảng bá không làm lu mờ bản chất gây nghiện của các sản phẩm này.
Đề xuất tăng nguồn cho quỹ BHYT từ thuế thuốc lá, rượu bia, bảo hiểm bổ sung
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, thăm khám và điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
