Tô Lâm thăm Nga: bước phát triển mới cho hợp tác chiến lược Việt – Nga

Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Liên bang Nga được Đại sứ Bezdetko nhìn nhận là một mốc quan trọng, mở ra không chỉ các cuộc thảo luận chính trị ở tầm cao mà còn cơ hội đẩy mạnh hợp tác thực chất giữa hai bên.

Mục tiêu chuyến thăm và diễn đàn song phương

Theo thông cáo, chuyến công tác bao gồm thăm Liên bang Nga theo lời mời của Tổng thống Vladimir Putin; đồng thời đoàn Việt Nam sẽ thăm chính thức Cộng hòa Pháp và tham dự một hội nghị ở Paris trong khoảng thời gian từ ngày 7-12/9. Trong cuộc trao đổi với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam, Đại sứ Gennady Bezdetko phân tích ý nghĩa chiến lược của chuyến thăm đối với mối quan hệ hai nước.

Ý tưởng trọng tâm là biến các cuộc tiếp xúc cấp cao thành các bước đi cụ thể để mở rộng hợp tác về kinh tế, khoa học và các lĩnh vực chiến lược khác, đồng thời đưa ra các quyết định nhằm củng cố quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Nga–Việt Nam.

Giao lưu chính trị và tần suất tiếp xúc

Đại sứ nhấn mạnh yếu tố đối thoại chính trị thường xuyên và thực chất ở các cấp là nền tảng giúp hai bên có tiếng nói tương đồng trong nhiều vấn đề khu vực và quốc tế. Tín hiệu cho điều này là các chuyến thăm giữa lãnh đạo cấp cao: trong năm gần đây, Thủ tướng Việt Nam đã hai lần tới Nga; Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung từng thăm Moskva với tư cách là Đặc phái viên của Tổng Bí thư.

Song song đó, nhiều đoàn lãnh đạo nghị viện, địa phương, bộ ngành, các cơ sở khoa học và hiệp hội công thương của Nga đã tới Việt Nam, tạo xung lực cho hợp tác thương mại-đầu tư và khoa học-công nghệ.

Lĩnh vực hợp tác chính: năng lượng, dầu khí và hạt nhân

Năng lượng truyền thống vẫn là trụ cột quan hệ hai bên. Liên doanh Vietsovpetro đã hoạt động trên thềm lục địa Việt Nam từ năm 1981, và từ năm 2008 Rusvietpetro hoạt động tại Khu tự trị Nenets. Gần đây hai bên ký Hiệp định liên Chính phủ mở rộng khu vực thăm dò, khai thác dầu khí, làm cơ sở pháp lý để doanh nghiệp gia tăng hoạt động.

Ngoài dầu khí, cả hai đang xem xét khả năng cung cấp khí thiên nhiên hóa lỏng từ các nhà cung cấp Nga và phát triển hạ tầng với sự tham gia của NOVATEK. Hợp tác trong năng lượng carbon thấp và năng lượng tái tạo được nêu là hướng mở rộng.

Về năng lượng hạt nhân, hai bên đã ký Hiệp định liên Chính phủ về xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên trên lãnh thổ Việt Nam với sự tham gia của Rosatom, đây được coi là nền tảng pháp lý cho một dự án quy mô lớn. Rosatom cũng đã cung cấp lô nhiên liệu cho Lò phản ứng nghiên cứu Đà Lạt vào tháng 11/2025, và có một Lộ trình phát triển công nghệ nguyên tử đến năm 2030 đang được triển khai.

Công nghiệp, công nghệ số và thành phố thông minh

Đại sứ liệt kê các lĩnh vực có dư địa hợp tác như chế tạo máy, chế biến, giao thông, đóng tàu, nông nghiệp, thủy sản và công nghệ số. Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, hai bên hướng tới việc cùng phát triển các dự án “thành phố thông minh”, giải pháp một cửa cho dịch vụ công, đảm bảo an toàn dữ liệu và áp dụng số hóa trong vận tải và sản xuất.

Trí tuệ nhân tạo và an ninh mạng được xếp vào nhóm ưu tiên, nhằm tận dụng nguồn lực khoa học-công nghệ và chia sẻ kinh nghiệm trong các ngành chiến lược.

Khoa học, giáo dục và nhân lực: đầu tư cho tương lai

Hợp tác nghiên cứu-khoa học giữa hai nước có lịch sử lâu dài. Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ nhiệt đới hỗn hợp Nga–Việt sẽ kỷ niệm 40 năm thành lập vào tháng 3/2027; hai bên hợp tác trên nhiều đề tài như nghiên cứu biển, sinh thái, biến đổi khí hậu, y học và vật liệu.

Việc năm 2026 được tuyên bố là “Năm hợp tác Nga–Việt Nam trong lĩnh vực khoa học và giáo dục” tạo điều kiện để mở rộng trao đổi học thuật và liên kết công nghệ. Đại sứ nhấn mạnh vai trò nguồn nhân lực: nhiều người Việt từng học ở Liên Xô và Nga hiện là chuyên gia trong nhiều lĩnh vực.

Về học bổng, phía Nga dành ngân sách cho khoảng 1.000 suất học bổng mỗi năm để đào tạo chuyên gia cho Việt Nam. Các chương trình văn bằng kép và dự án trao đổi đang được thúc đẩy; Diễn đàn Hiệu trưởng các trường đại học Nga–Việt lần thứ ba diễn ra ngày 22/5/2026 tại Trường Đại học Giao thông vận tải Hà Nội là một ví dụ điển hình cho hợp tác này với hơn 500 thỏa thuận đang triển khai.

Trong bối cảnh thay đổi cơ cấu giáo dục và cán bộ, những tài liệu hướng dẫn về quản lý nguồn nhân lực giáo dục giữ vai trò tham khảo; ví dụ về chính sách hoạch định định mức dạy học được trình bày trong Định mức tiết dạy sau sắp xếp trường: hướng dẫn cho cán bộ quản lý dôi dư, có thể giúp nhà quản lý cân nhắc khi điều động nhân lực giáo dục.

Du lịch và giao lưu văn hóa

Quan hệ nhân dân và văn hóa là nền tảng kéo dài cho quan hệ song phương. Theo quan sát của Đại sứ, Việt Nam là một trong ba điểm đến ưa thích của du khách Nga; lượng khách Nga đến Việt Nam đang tiến gần mốc 1 triệu lượt. Sự gia tăng các chuyến bay thẳng góp phần: năm 2025 hai nước khai trương 31 chuyến bay trên 15 đường bay mới.

Nhiều hoạt động văn hóa được tổ chức: Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại Moskva mùa Hè 2025, trao tặng con rối nước của Nhà hát Múa rối nước Thăng Long cho Bảo tàng Phương Đông ở Moskva, cùng chuỗi sự kiện Những ngày Văn hóa Nga tại Việt Nam.

Kết nối địa phương và mạng lưới hợp tác

Các địa phương như Moskva, Saint Petersburg, Kazan và Yekaterinburg tích cực làm việc với thành phố và tỉnh của Việt Nam để gia tăng giao lưu kinh tế và văn hóa. Những mối quan hệ này làm phong phú thêm các kênh hợp tác ngoài ống chính thức, góp phần thúc đẩy thương mại, đầu tư và các dự án khoa học công nghệ.

Rủi ro pháp lý và bài học quản trị tài sản

Song hành với cơ hội là những rủi ro liên quan đến quản trị tài sản và an ninh pháp lý trong quan hệ kinh tế. Các vụ việc liên quan đến lạm dụng tín nhiệm và chiếm đoạt tài sản trong thương mại, vận tải hay cho thuê tài sản là lời nhắc thực tế về tầm quan trọng của hợp đồng chặt chẽ và biện pháp bảo vệ chủ tài sản; những phân tích về sự cố thuê-xe và hệ quả pháp lý được trình bày chi tiết trong bài viết Kịch bản thuê ô tô rồi biến mất, có thể là nguồn tham khảo đối với chủ xe và người cho thuê.

Những điều cần theo dõi sau chuyến thăm

Người quan sát nên chú ý các quyết định cụ thể được công bố khi hai bên kết thúc chuyến thăm: danh sách dự án ưu tiên, hiệp định thương mại-đầu tư, thỏa thuận hợp tác khoa học và các cam kết về cơ chế triển khai. Đại sứ bày tỏ hy vọng chuyến thăm sẽ đưa ra các hướng hợp tác song phương dài hạn và các quyết định cụ thể nhằm tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Chuyến thăm có ý nghĩa chính trị thế nào?

Đại sứ đánh giá chuyến thăm là cột mốc để tăng cường đối thoại cấp cao và thúc đẩy các quyết định cụ thể phục vụ hợp tác lâu dài giữa hai nước.

Những lĩnh vực hợp tác nào được ưu tiên?

Năng lượng (dầu khí, LNG, năng lượng hạt nhân), công nghiệp chế tạo, công nghệ số, khoa học-công nghệ, giáo dục và du lịch là những lĩnh vực được nêu rõ.

Điều gì sẽ quyết định thành công của các dự án lớn?

Yếu tố then chốt gồm cơ sở pháp lý rõ ràng, cơ chế triển khai giữa doanh nghiệp và cơ quan chức năng, nguồn nhân lực có trình độ và giao lưu nghiên cứu liên tục.

Kết luận

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tới Nga đặt nền tảng cho một giai đoạn hợp tác thực chất hơn, không chỉ trên các lĩnh vực truyền thống mà còn ở công nghệ cao, khoa học và giáo dục. Việc chuyển từ lời nói thành các thỏa thuận cụ thể và cơ chế thực thi sẽ quyết định mức độ biến tiềm năng thành kết quả hữu hình trong những năm tới.

Chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mở ra các kênh hợp tác mới

Chuyến thăm là minh chứng rõ nét cho đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại của Việt Nam.