Khủng hoảng nguồn vật liệu tại Huế: dự báo khối lượng, điểm nghẽn và lộ trình ứng phó

Trong bối cảnh hàng loạt dự án hạ tầng và công trình trọng điểm được triển khai tại TP Huế, nguồn cung vật liệu đang đứng trước áp lực tăng mạnh: khối lượng cần thiết lớn hơn nhiều so với năng lực hiện có. Sở Xây dựng thành phố đã đưa ra những con số dự báo và chỉ đạo giải pháp nhằm tránh đứt gãy nguồn cung, bảo đảm tiến độ thi công và kiểm soát chi phí.

Dự báo nhu cầu theo giai đoạn: con số và ý nghĩa

Sở Xây dựng TP Huế nêu rõ trong năm 2026, nhu cầu đất san lấp trên địa bàn ước khoảng 12,07 triệu m³. Trong khi đó, sản lượng thực tế năm này chỉ đạt khoảng 5,17 triệu m³, tương ứng với công suất khai thác hiện tại khoảng 6,47 triệu m³/năm. Những con số này chỉ ra khoảng cách lớn giữa nhu cầu và khả năng cung ứng, tạo áp lực rõ rệt lên tiến độ các công trình.

Với vật liệu khác, nhu cầu đá xây dựng và cấp phối đá dăm năm 2026 vào khoảng 3,48 triệu m³, nhưng sản lượng thực tế chỉ khoảng 2,25 triệu m³ và công suất xấp xỉ 2,53 triệu m³/năm. Nhu cầu cát xây dựng trong năm này cũng ở mức đáng kể (khoảng 1,54 triệu m³), nhưng sản lượng hiện còn rất hạn chế, khiến nguồn cát trở thành nhóm vật liệu cần theo dõi sát.

Sang năm 2027, dự báo cho thấy nhu cầu đất san lấp tăng lên mạnh, khoảng 25,66 triệu m³; nhu cầu đá xây dựng khoảng 3,42 triệu m³; cát xây dựng khoảng 1,69 triệu m³. Xa hơn, trong giai đoạn 2028–2030, tổng nhu cầu đất san lấp được ước tính lên tới 76,83 triệu m³, đá xây dựng và cấp phối đá dăm khoảng 9,87 triệu m³, cát xây dựng khoảng 4,34 triệu m³. Đây là quy mô yêu cầu lớn, buộc chính quyền và doanh nghiệp phải chuẩn bị kịch bản dài hạn.

Nhóm vật liệu nào là nút thắt và vì sao quan trọng?

Theo đánh giá của Sở Xây dựng, đất san lấp là nhóm có nhu cầu lớn nhất, chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng khối lượng cần huy động cho các dự án. Đá xây dựng được xác định là nút thắt trực tiếp do ảnh hưởng lên sản xuất bê tông thương phẩm, cấu kiện bê tông và nhiều hạng mục hạ tầng. Khi nguồn đá không đủ, năng lực sản xuất bê tông thương phẩm và tiến độ cấu kiện sẽ bị kéo chậm, dẫn tới chậm tiến độ chung của dự án.

Cát xây dựng, dù có khối lượng nhỏ hơn so với đất san lấp, nhưng đặc thù là nguồn cung phân tán và dễ biến động hơn; khi nguồn cát hạn chế, các chủ đầu tư phải thay đổi thiết kế, tìm nguồn thay thế hoặc tăng chi phí vận chuyển. Vì vậy, cả ba nhóm — đất san lấp, đá và cát — đều cần được theo dõi theo ưu tiên khác nhau nhưng phối hợp đồng bộ trong kế hoạch cung ứng.

Những biện pháp hành chính và kỹ thuật đang được đề xuất

Chủ trương của lãnh đạo thành phố là tập trung tháo gỡ vướng mắc để bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ tiến độ công trình, dự án. Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Huế, ông Hoàng Hải Minh, đã đề nghị các sở, ngành và địa phương phối hợp chặt chẽ để rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục liên quan, tạo điều kiện cho doanh nghiệp nâng công suất khai thác và sản xuất.

Cụ thể, Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục để nâng công suất khai thác mỏ; sau khi hồ sơ đầy đủ, các cơ quan liên quan cần khẩn trương lấy ý kiến và đánh giá tác động môi trường để tham mưu UBND thành phố xem xét, xử lý theo quy định. Mục tiêu là rút ngắn thời gian giải quyết, tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng hoạt động.

Song song đó, UBND thành phố yêu cầu doanh nghiệp khai thác, sản xuất vật liệu đẩy mạnh đầu tư công nghệ, trang thiết bị để nâng cao năng lực, đồng thời mở rộng quy mô bãi chứa, kho bãi lưu trữ phù hợp với kế hoạch cung ứng dài hạn. Sở Xây dựng tiếp tục rà soát và cập nhật nhu cầu thực tế theo từng dự án, xác định các khu vực có thể mở rộng bãi chứa và các mỏ có khả năng tăng sản lượng trong thời gian tới.

Vận hành nguồn cung, quản lý rủi ro giá và tác động tới hợp đồng

Biến động giá vật liệu là yếu tố tác động trực tiếp đến chi phí dự án. Một đoạn tin liên quan nêu rõ giá vật liệu thay đổi mạnh có thể làm tăng chi phí thi công, ảnh hưởng tới khả năng thực hiện các hợp đồng đã ký giữa chủ đầu tư và nhà thầu. Khi giá biến động, các bên cần kiểm tra điều khoản hợp đồng về điều chỉnh giá và cơ chế chia sẻ rủi ro.

Giá vật liệu xây dựng biến động, hợp đồng đã ký có được điều chỉnh?

SKĐS – Giá vật liệu xây dựng biến động mạnh có thể làm chi phí công trình tăng cao, ảnh hưởng trực tiếp đến việc thực hiện các hợp đồng đã ký.

Vì vậy, bên cạnh nỗ lực tăng cung, quản trị hợp đồng và dự phòng tài chính cũng là phần không thể thiếu trong kế hoạch nhằm bảo đảm hoàn thành công trình đúng hạn và tránh tranh chấp pháp lý. Chủ đầu tư nên rà soát kỹ điều khoản hợp đồng liên quan tới biến động giá, đồng thời xem xét các công cụ phòng ngừa rủi ro như hợp đồng dài hạn với nhà cung cấp ổn định.

Chú ý thực hiện và một số bài học tham khảo

Quá trình huy động vật liệu cần kết hợp chặt chẽ giữa thẩm định kỹ thuật, bảo vệ môi trường và tổ chức sản xuất. Việc hướng dẫn thủ tục nâng công suất khai thác, đánh giá nhanh các phương án mở rộng bãi chứa và khuyến khích đầu tư công nghệ là các giải pháp đã được đề xuất. Những hoạt động này phải đi kèm kiểm soát chặt chẽ để tránh gây hệ lụy môi trường hoặc mất trật tự quản lý mỏ.

Quản lý giao thông nội đô, phân luồng vận chuyển vật liệu và điều phối thời gian sản xuất – cung ứng cũng là yếu tố vận hành cần được tính toán kỹ. Những bài học từ các địa phương khác về phân luồng khi có sự kiện lớn có thể hữu ích; ví dụ, vấn đề điều phối giao thông quanh thời điểm khai giảng đã được triển khai ở Hà Nội và có thể tham khảo trong quá trình tổ chức vận chuyển vật liệu tại các khu vực nhạy cảm: Hà Nội điều phối giao thông khai giảng 2026.

Bên cạnh quản trị kỹ thuật, một phần việc khác là chuẩn bị cho các sự kiện và chuyến thăm chính thức có thể ảnh hưởng tới lịch thi công hoặc cần huy động lực lượng để bảo đảm an ninh, nghi lễ. Các kinh nghiệm tổ chức lễ đón, quản lý nghi thức và bố trí nhân lực trong các buổi đón tiếp ngoại giao có thể cung cấp tham chiếu trong việc lập kế hoạch nhân sự và giao thông cho các ngày trọng yếu: Lễ đón Tổng thống Myanmar.

Cuối cùng, nhu cầu tăng cũng liên quan đến các dự án giáo dục, mở rộng cơ sở đào tạo và các công trình phụ trợ. Những hoạt động này đòi hỏi vật liệu quy mô lớn trong các mùa cao điểm xây dựng; vì vậy, tham khảo các kế hoạch khai giảng và đổi mới trong giáo dục tại những cơ sở lớn có thể giúp dự báo nhu cầu theo ngành: HUBT bước sang tuổi 30.

Kết luận: ưu tiên hành động và điều cần ghi nhớ

Những con số mà Sở Xây dựng công bố cho thấy khoảng cách giữa nhu cầu và nguồn cung ở Huế là vấn đề mang tính chiến lược, không chỉ là khó khăn tạm thời. Giải pháp hiệu quả cần bao gồm cả tháo gỡ chính sách hành chính, hướng dẫn thủ tục, khuyến khích đầu tư công nghệ vào sản xuất vật liệu, cùng cơ chế quản lý rủi ro giá trong hợp đồng.

Điểm mấu chốt để tránh gián đoạn là phối hợp liên ngành: Sở Xây dựng chủ động tính toán nhu cầu theo dự án; Sở Nông nghiệp và Môi trường giúp doanh nghiệp hoàn thiện thủ tục nâng công suất; UBND thành phố thúc đẩy rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; doanh nghiệp chủ động đầu tư máy móc, mở rộng kho chứa. Khi các bên cùng hành động, áp lực cung cầu sẽ bớt căng thẳng hơn, góp phần đảm bảo tiến độ và kiểm soát chi phí cho các công trình trọng điểm của TP Huế.