Đổi mới Truyền thông Y tế: Nâng cao Hiệu quả Hệ thống Chính quyền Địa phương

Ngày 27 tháng 8, tại phường Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, một hội thảo mang tên “Đổi mới truyền thông y tế trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp năm 2026: Tăng cường năng lực và hiệu quả triển khai” đã được tổ chức bởi Trung tâm Truyền thông – Giáo dục sức khỏe Trung ương thuộc Bộ Y tế. Sự kiện này quy tụ các nhà quản lý, chuyên gia và đại diện từ Bộ Y tế cùng lãnh đạo CDC của các tỉnh thành, tập trung bàn luận về các yêu cầu mới đối với truyền thông y tế, nhất là khi hệ thống chính quyền địa phương chuyển đổi sang mô hình hai cấp.

Các yêu cầu mới trong cấu trúc truyền thông y tế

Các tham luận nhấn mạnh rằng mô hình hai cấp của chính quyền địa phương đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tái cơ cấu mạng lưới truyền thông y tế. Thay đổi trong cấu trúc yêu cầu thông tin cần được truyền tải sẽ không còn tương tự như trước đây.

Nguy cơ lớn nhất ở đây là thông tin chính sách, chuyên môn và các biện pháp phòng chống dịch bệnh có thể không đến được các cơ sở hoặc không được điều chỉnh phù hợp với đặc điểm của từng cộng đồng dân cư.

Định hướng được đưa ra trong hội thảo nhấn mạnh rằng “Y tế định hướng chuyên môn – chính quyền cơ sở điều phối thực hiện”. CDC các tỉnh sẽ đóng vai trò trung tâm về mặt kỹ thuật, trong khi trạm y tế sẽ là điểm tiếp cận chính cho chuyên môn.

Điều thú vị là, hội thảo đã chỉ ra rằng cần hình thành một mạng lưới thông tin hai chiều. Thay vì chỉ đơn thuần là nơi nhận và thực hiện, địa phương còn cần phải trở thành nguồn cung cấp thông tin và ý tưởng cho Trung ương.

Các đề xuất cũng bao gồm việc tạo ra cơ chế kết nối giữa Trung ương và 34 CDC các tỉnh, thành phố, thông qua việc tạo các gói truyền thông chính sách, infographic, video và tài liệu chuẩn hóa.

Tích hợp công nghệ số với niềm tin

Đổi mới mạng lưới không chỉ là vấn đề tổ chức mà còn liên quan đến việc chuyển đổi số trong truyền thông y tế. Các tham luận tại hội thảo đã đưa ra cách mà các nền tảng như Facebook, TikTok, Zalo, cùng với AI và dữ liệu sức khỏe, có thể tích cực tham gia vào việc truyền tải thông tin.

Đại diện từ CDC Lâm Đồng đã chia sẻ về việc xây dựng một hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng, trong khi các phương pháp ứng dụng của Samsung trong việc sử dụng dữ liệu số và AI để cá nhân hóa quản lý sức khỏe cũng được nhóm tác giả trình bày.

Nhưng cũng như nhiều thảo luận khác, hội thảo đã chỉ ra nghịch lý của thời đại số: khi thông tin ngày càng phong phú, sự cần thiết về thông tin chính xác và đáng tin cậy càng lớn. Trong bối cảnh thông tin giả và sai lệch ngày càng nhiều, truyền thông y tế không thể cạnh tranh chỉ bằng tốc độ. Việc xây dựng lòng tin trở nên vô cùng quan trọng.

Thông tin từ các chuyên gia y tế phải đảm bảo tính chính xác, minh bạch, kịp thời và dễ hiểu; đồng thời cần khai thác sức mạnh từ các bác sĩ có uy tín trong không gian số.

Thay đổi cách đánh giá hiệu quả truyền thông

Các ý tưởng đột phá trong hội thảo cũng bao gồm việc thay đổi cách mà hiệu quả truyền thông được đánh giá. Nếu chỉ đếm số lượng tin tức hoặc các tài liệu truyền thông được phát ra, ngành Y tế chỉ có thể đo đầu vào và đầu ra mà chưa đánh giá được tác động thực sự.

Mô hình BCC được CDC Đồng Nai giới thiệu đã chỉ ra một cách tiếp cận mới: phân tích đối tượng, xác định rào cản trong hành vi, thiết kế thông điệp và lựa chọn kênh truyền thông phù hợp trước khi thử nghiệm sản phẩm và đo lường sự thay đổi hành vi. Điều này giúp chuyển đổi từ câu hỏi “Chúng ta đã thực hiện được bao nhiêu?” sang câu hỏi thực sự quan trọng hơn: “Người dân đã thay đổi thế nào sau khi được thông tin?”.

Điều này cũng áp dụng cho nội dung về tiêm chủng, theo luật phòng bệnh số 114/2025/QH15, chính sách cần được cụ thể hóa sao cho mọi người dân hiểu rõ lý do tại sao tiêm chủng cho người trưởng thành và những nhu cầu khác nhau của từng lứa tuổi là cần thiết.

Vai trò của Trạm Y tế

Trong bối cảnh biến động của công nghệ và phương thức truyền thông, vai trò của con người tại các trạm y tế vẫn đóng vai trò then chốt. Trạm y tế xã, phường có khả năng gần gũi với người dân và có thể lắng nghe, giải thích thông tin liên quan đến sức khỏe.

Vì thế, việc nâng cao năng lực truyền thông cho cán bộ y tế tại đây được xem là một yếu tố quyết định để hệ thống y tế có thể thành công trong việc đổi mới truyền thông.

Trong tương lai, cán bộ tại trạm y tế cần có khả năng không chỉ về chuyên môn mà còn biết lắng nghe và sử dụng công nghệ số để truyền tải thông tin một cách hiệu quả.

Nhà báo Vũ Mạnh Cường đã nhấn mạnh rằng truyền thông tại cơ sở cần chuyển từ hình thức tuyên truyền thụ động sang tư vấn và tương tác. Cán bộ tại đây cần được trang bị các kỹ năng để sử dụng các nền tảng truyền thông xã hội và quản lý nhóm để nâng cao hiệu quả truyền thông.

Trạm y tế cần trở thành điểm tựa tin cậy cho người dân về thông tin sức khỏe. Khi các thông điệp chính thống được giải thích và hướng dẫn cụ thể từ cán bộ y tế cơ sở, khoảng cách giữa “thông tin” và “hành động” sẽ được thu hẹp hơn nhiều.

Cuộc cách mạng trong truyền thông y tế

Từ các nội dung thảo luận, có thể thấy rằng việc đổi mới truyền thông y tế trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ dừng lại ở việc thêm một kênh truyền thông mới mà phải là một quá trình chuyển đổi toàn diện về tư duy.

Chuyển từ việc truyền thông một chiều sang hình thức tương tác, từ cung cấp thông tin sang xây dựng lòng tin, từ đo lường sản phẩm sang đánh giá thay đổi hành vi của cộng đồng.

Đích đến cuối cùng của những cải cách này không phải chỉ là sản phẩm truyền thông, mà là một hệ thống thông tin y tế liên tục, đáng tin cậy, gần gũi với người dân; và một đội ngũ cán bộ có đủ năng lực trong lĩnh vực truyền thông.

Đó chính là cơ sở để các chính sách và chủ trương lớn trong việc bảo vệ, chăm sóc sức khỏe được đưa vào thực tiễn cuộc sống một cách hiệu quả nhất.