Tìm Hiểu Về Vaccine và Các Bệnh Truyền Nhiễm Có Thể Phòng Ngừa

Tại Việt Nam, chương trình tiêm chủng đã mang đến nhiều loại vaccine nhằm ngăn chặn các bệnh truyền nhiễm. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về cách mà vaccine hoạt động và đối tượng nào cần tiêm chủng.

1. Cách Thức Vaccine Hoạt Động

Vaccine kích thích hệ miễn dịch, giúp cơ thể sản xuất kháng thể và ghi nhớ tác nhân gây bệnh. Khi có tiếp xúc với virus hoặc vi khuẩn trong tương lai, hệ miễn dịch sẽ phản ứng nhanh chóng, từ đó:

• Ngăn ngừa bệnh tật.
• Giảm nguy cơ bệnh nặng.
• Hạn chế biến chứng nghiêm trọng.
• Giảm tỷ lệ tử vong.
• Giảm khả năng lây lan trong cộng đồng.

Mặc dù không có vaccine nào đảm bảo 100% bảo vệ trước bệnh tật, nhưng hầu hết đều giúp giảm mức độ nghiêm trọng nếu người tiêm mắc bệnh.

2. Những Bệnh Có Thể Được Phòng Ngừa Bằng Vaccine

2.1. Bệnh Sởi

Sởi là một trong những bệnh truyền nhiễm dễ lây lan qua đường hô hấp. Bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm tai, tiêu chảy nặng, và suy dinh dưỡng. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), vaccine sởi là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa căn bệnh này.

Vaccine sởi được cung cấp tại Việt Nam: Bao gồm vaccine sởi đơn, vaccine phối hợp sởi – rubella (MR), và vaccine phối hợp sởi – quai bị – rubella (MMR).

Những ai cần tiêm vaccine sởi?

• Trẻ em theo lịch tiêm chủng quốc gia.
• Trẻ chưa tiêm đủ liều.
• Người lớn chưa mắc sởi hoặc chưa tiêm phòng.
• Người chuẩn bị đi đến vùng có dịch.

Để đạt được miễn dịch bền vững, cần phải tuân thủ đúng số liều tiêm.

2.2. Bệnh Thủy Đậu

Nhiều người nghĩ rằng thủy đậu chỉ là bệnh nhẹ ở trẻ em. Tuy nhiên, bệnh có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như viêm phổi hay viêm não, nhất là với phụ nữ mang thai.

Vaccine thủy đậu tại Việt Nam: Hiện có vaccine varivax và varilrix cùng một số vaccine phối hợp.

Ai nên tiêm vaccine thủy đậu?

• Trẻ em trong độ tuổi quy định.
• Thanh thiếu niên chưa mắc bệnh.
• Người trưởng thành chưa có miễn dịch.
• Các nhân viên y tế.
• Giáo viên và những người thường xuyên tiếp xúc với trẻ nhỏ.

2.3. Cúm Mùa

Bệnh cúm mùa là một loại virus đường hô hấp có tính lây lan cao, thường xảy ra theo mùa. Mặc dù nhiều người hồi phục nhanh, nhưng có một số nhóm có nguy cơ gặp biến chứng nghiêm trọng.

• Viêm phổi.
• Suy hô hấp.
• Viêm cơ tim.
• Trầm trọng thêm các bệnh tim mạch và phổi mãn tính.

Vaccine cúm mùa tại Việt Nam được cập nhật theo hướng dẫn của WHO nhằm bảo vệ chống lại các chủng virus dự kiến sẽ lưu hành.

Ai nên tiêm vaccine cúm?

WHO khuyến cáo tiêm vaccine cúm hàng năm cho:

• Trẻ em.
• Người trên 65 tuổi.
• Phụ nữ mang thai.
• Người mắc bệnh tim và tiểu đường.
• Nhân viên y tế.

2.4. Vắc-xin Bạch Hầu, Ho Gà, Uốn Ván

Đây là vắc-xin quan trọng trong chương trình tiêm chủng mở rộng cho trẻ em và có các mũi nhắc lại cho một số nhóm. Đây là biện pháp hiệu quả đối với ba bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng.

Ai cần tiêm?

• Trẻ em theo chương trình tiêm chủng.
• Phụ nữ mang thai cần tiêm vaccine ho gà (Tdap) trong mỗi lần mang thai.
• Người lớn có nguy cơ cao cần tiêm theo chỉ định.

Vaccine không được chỉ định cho người đã có phản ứng dị ứng nặng với liều trước đó hoặc những người đang mắc bệnh cấp tính.

2.5. Vaccine Viêm Gan B

Vaccine viêm gan B là phương pháp chính giúp phòng bệnh viêm gan B, giảm nguy cơ bệnh mãn tính, xơ gan và ung thư gan.

Những ai nên tiêm vaccine viêm gan B?

Vaccine được khuyến cáo cho mọi trẻ sơ sinh trong vòng 24 giờ sau sinh và người chưa có miễn dịch, đặc biệt là nhân viên y tế và những người sống chung với người nhiễm virus viêm gan B.

Hầu hết mọi người đều có thể tiêm vaccine an toàn, tuy nhiên, cần tránh tiêm cho những người đã có phản ứng dị ứng nặng hoặc đang mắc bệnh cấp tính.

2.6. Vaccine HPV

Vaccine HPV rất hiệu quả trong việc ngăn ngừa nhiễm virus này, nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung và nhiều loại ung thư khác.

Được khuyến cáo tiêm cho cả nam và nữ, tốt nhất trong độ tuổi từ 9 đến 14, vaccine cũng có thể mang lại lợi ích cho người lớn chưa được tiêm.

Những người đã có phản ứng dị ứng nặng với vaccine HPV trước đó hoặc đang mang thai cần hoãn tiêm cho đến khi phù hợp.

2.7. Vaccine Phế Cầu

Vaccine phế cầu giúp ngăn ngừa các bệnh do vi khuẩn Streptococcus pneumoniae gây ra, bao gồm viêm phổi và viêm màng não.

Đặc biệt khuyến cáo cho:

• Trẻ nhỏ.
• Người từ 65 tuổi trở lên.
• Các đối tượng có nguy cơ cao như bệnh tim, phổi, và bệnh tiểu đường.

2.8. Vaccine Não Mô Cầu

Vaccine này giúp ngăn ngừa viêm màng não và nhiễm khuẩn huyết từ vi khuẩn Neisseria meningitidis, rất nguy hiểm và có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng.

Được khuyến cáo cho trẻ em và thanh thiếu niên, vaccine cũng nên được tiêm cho những người sống trong môi trường tập thể hoặc có nguy cơ cao.

2.9. Vaccine Rota

Vaccine rota giúp ngăn ngừa tiêu chảy cấp do virus rota, đặc biệt là ở trẻ nhỏ.

Các nhóm cần lưu ý tiêm chủng bao gồm:

• Trẻ em.
• Phụ nữ mang thai.
• Người cao tuổi.
• Người mắc bệnh mạn tính.

3. Lợi Ích Của Việc Tiêm Vaccine

Ngoài việc bảo vệ sức khỏe cho bản thân, người tiêm vaccine còn giúp giảm khả năng lây lan mầm bệnh trong cộng đồng. Khi tỷ lệ tiêm chủng đạt mức cao, miễn dịch cộng đồng được hình thành, giúp bảo vệ những người không thể tiêm vaccine như trẻ sơ sinh và những người có hệ miễn dịch yếu.

Đó chính là lý do mà các chương trình tiêm chủng luôn được coi là một trong những giải pháp y tế công cộng hiệu quả nhất. Các chuyên gia khuyến cáo mọi người nên thường xuyên kiểm tra lịch sử tiêm chủng và thực hiện tiêm vaccine đúng lịch tuổi và theo khuyến cáo.

Để biết thêm thông tin, độc giả có thể tham khảo bài viết về chẩn đoán và điều trị viêm gan B, C và hướng dẫn liều kháng virus HIV cho trẻ em.