Công trình bảo tồn ví, giặm Nghệ Tĩnh: lý do trì hoãn và lộ trình hoàn thiện

Trên đường Nguyễn Du, một tòa nhà năm tầng dựng lên để lưu giữ và truyền dạy dân ca ví, giặm đang tồn tại trong trạng thái lặng lẽ: hoàn thiện phần khung nhưng vẫn chưa có hoạt động thường xuyên. Dự án, vốn được kỳ vọng trở thành trung tâm văn hóa cho cộng đồng và du khách, đã trải qua nhiều năm dở dang khiến giới nghệ thuật địa phương sốt ruột.

Quá trình lập dự án và mục tiêu ban đầu

Dự án được chính quyền tỉnh phê duyệt từ năm 2015 và khởi công vào năm 2016. Ý tưởng là tạo ra một không gian chuyên dụng cho việc bảo tồn, sưu tầm và trình diễn dân ca ví, giặm — một di sản được UNESCO công nhận ở cấp độ đại diện của nhân loại. Theo phương án thiết kế, công trình bao gồm khu hành chính, phòng lưu trữ tư liệu, các phòng tập luyện và một khán phòng trong nhà sức chứa 500 chỗ, kèm theo sân khấu ngoài trời và các không gian sân vườn để tổ chức biểu diễn cộng đồng.

Hiện trạng công trình: những gì đã và chưa hoàn tất

Về mặt xây dựng, phần thô và nhiều hạng mục nội thất cơ bản đã được lắp đặt: tường sơn, cửa, hệ thống điều hòa cùng mạng lưới chiếu sáng. Tuy nhiên, do để không trong thời gian dài, một số vị trí đã có dấu hiệu xuống cấp như bong tróc bề mặt hoàn thiện; hàng rào, lối vào và khu vực xung quanh xuất hiện cỏ dại mọc um tùm. Khu đất phía trước trung tâm vẫn chưa thể hoàn thiện vì còn vướng một hộ dân chưa bàn giao mặt bằng, khiến cảnh quan và lối tiếp cận chưa đủ theo thiết kế.

Giai đoạn tiếp theo và mốc hoàn thành dự kiến

Đơn vị quản lý dự án cho biết tỉnh đã phê duyệt kinh phí cho giai đoạn 2, nhằm hoàn thiện các hạng mục còn thiếu như cảnh quan, sân vườn, lắp đặt thiết bị âm thanh ánh sáng và trang thiết bị chuyên dụng phục vụ biểu diễn. Thủ tục đấu thầu cho các hạng mục này đang được tiến hành theo quy định. UBND tỉnh đã giao mục tiêu hoàn thành công trình vào tháng 12/2026 để đưa vào sử dụng, theo thông tin từ lãnh đạo Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch.

Việc sắp xếp nguồn lực, lựa chọn nhà thầu và giải quyết các vướng mắc về mặt bằng là những bước then chốt để đảm bảo tiến độ. Ngoài ra, các điều kiện bên ngoài như thời tiết cũng là yếu tố cần cân nhắc trong kế hoạch thi công, đặc biệt khi có những cảnh báo về hiện tượng khí tượng trên biển có khả năng ảnh hưởng đến vùng ven trong một số thời điểm; bạn đọc có thể xem thêm phân tích chi tiết về tình hình thời tiết ở khu vực biển trong bài Biển Đông: nguy cơ áp thấp nhiệt đới.

Tiếng vọng từ cộng đồng nghệ sĩ và nhà nghiên cứu

Đại diện cơ quan chuyên môn và người làm nghề đều bày tỏ mong đợi trung tâm sớm hoạt động. Ông Trần Quốc Chung, phụ trách Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh, nhấn mạnh nhu cầu có một nơi ổn định để lưu trữ tư liệu, tập luyện và biểu diễn. Với khán phòng trong nhà 500 chỗ cùng khu vực sân vườn dành cho buổi diễn ngoài trời, tòa nhà được kỳ vọng đáp ứng cả công tác nghiên cứu lẫn biểu diễn phục vụ cộng đồng và du khách.

Các nghệ sĩ hy vọng sau khi nhận bàn giao, trung tâm sẽ nhanh chóng bố trí chương trình giảng dạy, tập huấn và chuỗi tiết mục biểu diễn định kỳ, đồng thời tạo điều kiện để câu lạc bộ ví, giặm hoạt động thường xuyên. Trong thời gian chờ hoàn thiện, nhà hát hiện hữu trên đường Nguyễn Sỹ Sách tiếp tục được sử dụng cho hoạt động tập luyện và sinh hoạt nghệ thuật của đơn vị.

Yếu tố cần giải quyết trước khi khai thác

Để trung tâm thực sự phát huy vai trò, một số điều cần được chú trọng khi bước vào giai đoạn hoàn thiện: hoàn tất giải phóng mặt bằng, lắp đặt hệ thống âm thanh và chiếu sáng đạt chuẩn cho biểu diễn, bảo quản tài liệu theo đúng tiêu chuẩn lưu trữ và lên kế hoạch quản trị tác phẩm, chương trình. Ngoài ra, cần cân nhắc phương án vận hành bền vững, bao gồm lịch hoạt động, nhân sự vận hành, và kế hoạch thu hút khán giả địa phương lẫn du khách.

Vấn đề an toàn và trật tự khi có sự kiện quy mô lớn cũng là nội dung cần có hướng dẫn rõ ràng từ cấp quản lý địa phương. Những mô hình quản lý không gian công cộng, an toàn cho học sinh và người dân ở khu vực gần các điểm sinh hoạt văn hóa có thể là tham khảo hữu ích; ví dụ, các sáng kiến về an toàn giao thông cho học sinh đã được triển khai ở một số địa phương và được nêu trong bài Siết an toàn giao thông học sinh.

Ý nghĩa với việc bảo tồn di sản

Dân ca ví, giặm không chỉ là phần tư liệu văn học dân gian mà còn là thực hành âm nhạc, diễn xướng và mối liên hệ cộng đồng. Có một không gian chuyên biệt giúp việc truyền dạy, ghi âm, lưu trữ và tổ chức biểu diễn được thực hiện hệ thống hơn — điều này góp phần giữ cho di sản sống với người dân thay vì chỉ nằm trong hồ sơ. Sự chậm trễ của dự án vì vậy khiến cả người làm nghề và công chúng trông đợi một lộ trình cụ thể để di sản có nơi chốn hoạt động ổn định.

Điểm nhấn cần theo dõi trong thời gian tới

• Hoàn tất các bước đấu thầu và giải ngân cho giai đoạn 2 theo đúng quy định.
• Giải quyết vướng mắc về mặt bằng để hoàn thiện cảnh quan và lối tiếp cận cho khán giả.
• Trang bị hệ thống kỹ thuật đáp ứng yêu cầu biểu diễn cả trong nhà và ngoài trời.
• Ban hành phương án quản trị, lịch biểu và chương trình nghệ thuật phù hợp để đưa tòa nhà vào hoạt động thường xuyên.

Trong bối cảnh đó, dư luận và cộng đồng chuyên môn sẽ tiếp tục theo dõi tiến độ triển khai, từ hồ sơ đấu thầu tới ngày chính thức bàn giao. Những vấn đề pháp lý, hành chính hay kỹ thuật phát sinh trong quá trình này đều cần xử lý minh bạch để tránh lặp lại tình trạng bỏ không kéo dài.

Cũng cần lưu ý rằng các sự kiện xã hội khác liên quan đến an ninh trật tự có thể ảnh hưởng tới tâm lý và hoạt động văn hóa trong cộng đồng; độc giả muốn nắm bắt các diễn biến thời sự về an ninh trật tự có thể tham khảo nguồn tin về những vụ việc liên quan đến vi phạm ma túy và xử lý pháp luật trong nước, ví dụ qua bài Khởi tố vụ nhà nghỉ Quỳnh Anh, để có góc nhìn về cách ngành chức năng xử lý các sự cố ảnh hưởng đến an ninh xã hội.

Kết luận: kỳ vọng và bước đi cụ thể

Trung tâm bảo tồn dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh có tiềm năng trở thành đầu mối sinh hoạt văn hóa, trung tâm nghiên cứu và điểm biểu diễn chuyên nghiệp. Để biến tiềm năng đó thành thực tế, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, nhà thầu, nghệ sĩ và cộng đồng địa phương để hoàn thiện phần còn lại, vận hành hiệu quả và đảm bảo tính bền vững của trung tâm sau khi đưa vào sử dụng.

Người làm nghề và khán giả đều đang chờ đợi những bước đi cụ thể trong năm tới để không gian này sớm sống lại và tiếp tục góp phần truyền dạy giá trị dân ca ví, giặm cho thế hệ sau.

Trường hơn 14 tỷ xây xong rồi… bỏ hoang

SKĐS – Dù được đầu tư hơn 14 tỷ đồng với kỳ vọng đáp ứng nhu cầu học tập cho hơn 500 học sinh, Trường Tiểu học Hàm Kiệm 2 (tỉnh Lâm Đồng) vẫn “cửa đóng then cài” suốt gần 4 năm qua, không có học sinh nào theo học.