Cách Chọn Thuốc An Toàn Khi Bị Sốt Xuất Huyết
Sốt xuất huyết là một căn bệnh lây nhiễm do virus Dengue, thường được truyền từ muỗi Aedes, đặc biệt là Aedes aegypti. Virus này có bốn loại huyết thanh khác nhau (DENV-1 đến DENV-4), và mỗi loại tạo ra miễn dịch riêng biệt cho cơ thể. Nếu một người đã từng mắc sốt xuất huyết do một loại huyết thanh nào đó, họ vẫn có thể nhiễm các loại còn lại, và nguy cơ trở bệnh nặng tăng cao ở những lần nhiễm sau.
Phần lớn những người bị nhiễm virus thường có triệu chứng nhẹ hoặc thậm chí không có triệu chứng. Sốt xuất huyết thường khởi phát đột ngột sau khoảng từ 4 đến 10 ngày ủ bệnh, biểu hiện bằng sốt cao đi kèm với triệu chứng đau đầu, buồn nôn, và nôn mửa kéo dài từ 2 đến 7 ngày, sau đó tự thuyên giảm. Tuy nhiên, một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân có thể phát triển triệu chứng nặng sau giai đoạn sốt, với những dấu hiệu nghiêm trọng như xuất huyết đa cơ quan, đau bụng dữ dội hay sốc giảm thể tích tuần hoàn, đặc biệt là ở trẻ em. Tìm Hiểu Về Mối Liên Hệ Giữa Béo Phì và Vô Sinh Ở Nam Nữ Những Dấu Hiệu Cảnh Báo Cơ Thể Có Giun Sán: Điều Cần Lưu Ý
1. Thuốc nào nên sử dụng khi mắc sốt xuất huyết?
Hiện tại, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho sốt xuất huyết Dengue. Điều trị chủ yếu là theo dõi tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, nghỉ ngơi, sử dụng thuốc hạ sốt và giảm đau, cũng như đảm bảo bù đủ dịch để tránh tình trạng mất nước. Các bác sĩ cũng sẽ hướng dẫn phát hiện sớm những dấu hiệu cảnh báo để có biện pháp kịp thời.
Hình ảnh mô tả sốt xuất huyết do virus Dengue gây ra, lây nhiễm qua muỗi. Ảnh minh hoạ Ai.
Paracetamol là thuốc hạ sốt và giảm đau được khuyến cáo cho người mắc sốt xuất huyết
Paracetamol (hay acetaminophen) được khuyến nghị như là lựa chọn hàng đầu để hạ sốt và giảm đau cho những bệnh nhân sốt xuất huyết. Liều lượng nên dựa trên độ tuổi, cân nặng và hướng dẫn của bác sĩ. Theo Bộ Y tế, liều thường được sử dụng là 10–15 mg/kg/lần, với các liều cách nhau khoảng 4 – 6 giờ, tổng liều không vượt quá 60 mg/kg trong một ngày.
Người bệnh không nên tự ý tăng liều hay dùng đồng thời nhiều loại thuốc chứa paracetamol, vì điều này có thể dẫn đến nguy cơ quá liều và tổn thương gan. Ngoài ra, bệnh nhân mắc sốt xuất huyết cũng không nên tự dùng aspirin hay các thuốc chống viêm không steroid như ibuprofen, vì những loại thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
Đảm bảo bù đủ dịch, tránh tình trạng mất nước
Sốt cao, ăn uống kém và nôn có thể dẫn đến mất nước. Do đó, bệnh nhân cần uống đủ nước trong suốt cả ngày, chia thành nhiều lần phù hợp với khả năng dung nạp, có thể dùng nước lọc, dung dịch oresol pha theo đúng chỉ dẫn hoặc các loại nước khác. Đối với bệnh nhân nôn nhiều hoặc có dấu hiệu mất nước, cần được thăm khám bởi nhân viên y tế thay vì cố gắng uống nhiều nước một lần.
Uống nước là cần thiết nhưng không thể thay thế cho việc theo dõi sức khỏe từ y tế. Bệnh nhân cần chú ý đến các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng dữ dội, nôn liên tục, chảy máu, nôn ra máu hoặc đi cầu phân đen, thở dốc, cảm thấy mệt mỏi hay bồn chồn, da lạnh và ẩm, hoặc cảm thấy khát nhiều. Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trong số này, bệnh nhân cần đến cơ sở y tế ngay lập tức vì bệnh có thể tiến triển thành sốt xuất huyết nặng.
2. Các loại thuốc cần tránh khi bị sốt xuất huyết
Trong trường hợp nghi ngờ hoặc đã xác nhận mắc sốt xuất huyết Dengue, người bệnh không nên tự ý sử dụng aspirin và các thuốc chống viêm không steroid (NSAID) như ibuprofen, ketoprofen, hay naproxen để hạ sốt hoặc giảm đau. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo tránh những loại thuốc này do khả năng làm tăng nguy cơ chảy máu.
Aspirin cùng với nhiều NSAID có thể gây ảnh hưởng đến chức năng của tiểu cầu. Trong khi đó, sốt xuất huyết có thể gây giảm số lượng tiểu cầu và rối loạn chức năng đông máu. Do đó, nếu sử dụng thêm những thuốc có thể làm tổn thương chức năng tiểu cầu, người bệnh có thể bị chảy máu dưới da, chảy máu mũi, hay thậm chí xuất huyết nghiêm trọng trong trường hợp nặng.
Vì vậy, paracetamol được coi là lựa chọn an toàn và hiệu quả hơn để giảm sốt và giảm đau cho bệnh nhân sốt xuất huyết, với liều lượng phù hợp theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Người bệnh nên tránh phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt, vì một số chế phẩm có thể chứa paracetamol, dẫn đến quá liều và gây hại cho gan.
3. Những điều cần làm cho người dùng aspirin hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu
Đối với những người đang dùng aspirin hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu theo chỉ định để phòng ngừa bệnh tim mạch, việc tự ý ngừng thuốc khi nghi ngờ sốt xuất huyết là không nên. Bệnh nhân cần thông báo cho bác sĩ biết tất cả những thuốc đang sử dụng để được đánh giá cụ thể về nguy cơ chảy máu cũng như nguy cơ tim mạch và quyết định xem có nên tiếp tục, tạm ngừng hay điều chỉnh liều thuốc.
Việc xử trí không nên chỉ dựa vào một kết quả xét nghiệm tiểu cầu mà cần quan tâm đến tình trạng lâm sàng, biểu hiện chảy máu, bệnh lý tim mạch hiện có, loại thuốc đang sử dụng và diễn biến sức khỏe. Chính vì vậy, người bệnh không nên tự ngừng hoặc tự dùng lại aspirin hay thuốc chống kết tập tiểu cầu khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Ngoài ra, nếu bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng như đau bụng dữ dội, nôn liên tục, chảy máu, hay những dấu hiệu khác như nôn ra máu, đi cầu phân đen, hay cảm thấy mệt mỏi, cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và xử lý kịp thời. Những dấu hiệu này là cảnh báo cho tình trạng bệnh có thể trở nên nghiêm trọng.
Hiện tại chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho sốt xuất huyết, nên việc phòng ngừa muỗi đốt vẫn là biện pháp hàng đầu trong việc kiểm soát căn bệnh này. Các biện pháp phòng ngừa bao gồm loại bỏ các vật dụng chứa nước đọng xung quanh nhà (nơi muỗi Aedes có thể sinh sản), sử dụng kem hoặc xịt chống muỗi, và mặc quần áo dài tay để bảo vệ cơ thể. Hiện đã có vaccine phòng sốt xuất huyết, nhưng chỉ được khuyến cáo sử dụng cho một số nhóm đối tượng nhất định như những người đã từng mắc virus Dengue.
Sốt xuất huyết có thể diễn biến phức tạp, từ thể nhẹ tự khỏi đến thể nặng gây nguy hiểm đến tính mạng. Việc sử dụng thuốc an toàn cùng với việc theo dõi các dấu hiệu cảnh báo trong giai đoạn người bệnh hết sốt là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe. Nếu có bất cứ nghi ngờ nào về tình trạng sức khỏe, đặc biệt là khi sống hoặc mới trở về từ vùng có dịch, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn sử dụng thuốc phù hợp, thay vì tự ý mua thuốc điều trị tại nhà.
Bài viết liên quan: Những bài tập nên thực hiện để bảo vệ sức khỏe mạch máu sau tuổi 40
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, thăm khám và điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
