Thanh toán viện phí điện tử: cải tiến trải nghiệm bệnh nhân và minh bạch tài chính

Khi quy trình khám, chữa bệnh thay đổi theo hướng số hóa, cách chúng ta thanh toán chi phí y tế cũng chuyển dịch mạnh mẽ. Việc giảm bớt giao dịch tiền mặt tại bệnh viện không chỉ rút ngắn thời gian chờ đợi cho bệnh nhân mà còn giúp các cơ sở y tế quản lý nguồn thu chính xác, minh bạch hơn. Bài viết này tóm lược thực trạng triển khai, những hình thức phổ biến, lợi ích thực tiễn và vài điểm cần lưu ý khi mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt trong hệ thống y tế.

Phạm vi áp dụng: từ bệnh viện tuyến trung ương đến tuyến cơ sở

Sự thay đổi trong thói quen thanh toán không còn là đặc quyền của các bệnh viện lớn. Nhiều cơ sở tuyến trung ương đã ghi nhận tỉ lệ giao dịch điện tử cao, với một số đơn vị đạt khoảng 70–90% tổng số giao dịch viện phí thực hiện bằng phương thức điện tử. Danh sách các bệnh viện đi đầu bao gồm Bạch Mai, Việt Đức, Nhi Trung ương, Phụ sản Trung ương, các bệnh viện chuyên khoa như K, E, Tai mũi họng Trung ương, Răng Hàm Mặt Trung ương, Mắt Trung ương, cùng các bệnh viện lớn tại TP. HCM như Chợ Rẫy, Thống Nhất, Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh.

Không chỉ các bệnh viện tuyến trên, xu hướng thanh toán bằng mã QR, thẻ hoặc ứng dụng trực tuyến đang được triển khai tại nhiều trung tâm y tế, bệnh viện huyện và phòng khám đa khoa. Việc mở rộng áp dụng xuống tuyến cơ sở giúp giảm sai sót trong thu chi và rút ngắn thủ tục hành chính cho người dân khi đến khám.

Con số đáng chú ý và các hình thức thanh toán phổ biến

Một khảo sát của Bộ Y tế trên 828 cơ sở khám chữa bệnh — bao gồm đa khoa, chuyên khoa, trạm y tế và các đơn vị chăm sóc sức khỏe ban đầu — cho thấy phần lớn nơi được khảo sát đã áp dụng song song cả thanh toán tiền mặt và không dùng tiền mặt. Cụ thể, 95% đơn vị thực hiện đồng thời hai hình thức này.

Về kênh thanh toán điện tử, dữ liệu cho thấy thanh toán bằng mã QR chiếm tỉ lệ rất cao, gần 89%. Thanh toán qua chuyển khoản ngân hàng cũng phổ biến, ở mức hơn 84%. Ngoài ra, các phương thức khác như thẻ ghi nợ/tín dụng, ví điện tử và các dịch vụ tích hợp trên nền tảng khám chữa bệnh trực tuyến được sử dụng để tạo thuận tiện cho người bệnh.

Lợi ích với bệnh nhân: nhanh chóng và tiện lợi hơn

Thay vì phải xếp hàng dài tại quầy thu ngân, người bệnh giờ đây có thể hoàn tất thủ tục thanh toán bằng vài thao tác trên điện thoại. Sự tiện lợi này đặc biệt có ý nghĩa trong giờ cao điểm hoặc các trường hợp cần xử lý khẩn cấp, khi mỗi phút đều quan trọng.

Những tiện ích dễ nhận thấy gồm: không cần mang quá nhiều tiền mặt, tránh vấn đề thiếu tiền lẻ; giảm việc di chuyển giữa các bộ phận trong bệnh viện; và thuận tiện cho người nhà khi phải hỗ trợ nhiều người bệnh cùng lúc. Nhờ đó, trải nghiệm khám chữa bệnh trở nên trơn tru hơn, ít tốn thời gian chờ đợi.

Lợi ích quản lý: minh bạch và kiểm soát tốt hơn

Đối với quản trị bệnh viện, số hóa giao dịch giúp theo dõi dòng tiền chính xác, giảm sai sót do nhập liệu thủ công và nâng cao tính kỷ luật trong quản lý tài chính. Hệ thống thanh toán điện tử thường được liên thông với phần mềm quản lý bệnh viện, cho phép đối soát dữ liệu nhanh và hỗ trợ công tác tổng hợp, báo cáo tài chính.

Việc lưu trữ, truy xuất dữ liệu thanh toán dưới dạng điện tử cũng góp phần tăng tính minh bạch, hạn chế rủi ro liên quan đến tiền mặt và thuận lợi cho cơ quan quản lý trong việc kiểm tra, giám sát. Điều này phù hợp với mục tiêu cải cách thủ tục hành chính và xây dựng chính quyền số tại một số địa phương.

Thực thi chính sách tại địa phương: ví dụ Hà Nội và các bệnh viện trong thành phố

Tại Hà Nội, các chỉ đạo liên quan đến chuyển đổi số và cải cách hành chính đã thúc đẩy việc mở rộng thanh toán viện phí không dùng tiền mặt trong hệ thống y tế công lập. Một số bệnh viện trên địa bàn như Thanh Nhàn, Đa khoa Xanh Pôn, Đa khoa Đức Giang, Nhi Hà Nội… đã triển khai rộng rãi mã QR và các hình thức thanh toán điện tử, góp phần đơn giản hóa thủ tục cho người dân.

Sự phối hợp giữa các sở ngành và bệnh viện giúp đồng bộ hóa quy trình, từ tiếp đón đến khu thu phí và các khoa phòng chuyên môn, tạo thuận lợi cho cả nhân viên y tế lẫn người bệnh.

Lưu ý khi mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt

Dù đem lại nhiều lợi ích, quá trình chuyển đổi vẫn cần chú trọng một số điểm để đảm bảo hiệu quả thực tế. Việc kết nối hệ thống thanh toán với phần mềm quản lý bệnh viện giúp giảm sai sót, nhưng đòi hỏi sự đồng nhất về kỹ thuật giữa các bên cung cấp dịch vụ. Đồng thời, cần quan tâm đến thói quen người dùng; không ít người vẫn quen thanh toán tiền mặt, nên giai đoạn chuyển đổi cần có giải pháp hỗ trợ và hướng dẫn cụ thể.

Đối với các cơ sở tuyến cơ sở, khả năng tiếp cận hạ tầng công nghệ và nhân lực vận hành là yếu tố then chốt để triển khai thành công. Các quy trình nội bộ, đào tạo nhân viên và truyền thông tới bệnh nhân nên song hành để tăng tỉ lệ chấp nhận công nghệ mới.

Lâm Đồng: Hơn 35% người thanh toán viện phí không dùng tiền mặt

SKĐS – Thanh toán viện phí thông qua chuyển khoản ngân hàng, app, ví điện tử… là phương thức thanh toán hiện đại, tiết kiệm thời gian cho người bệnh hoặc thân nhân người bệnh.

Kết luận: tiến tới trải nghiệm khám chữa bệnh thuận tiện và quản lý minh bạch

Thanh toán viện phí không dùng tiền mặt đang trở thành phần quan trọng của quá trình hiện đại hóa dịch vụ y tế. Những con số khảo sát và thực tiễn tại nhiều bệnh viện cho thấy xu hướng này mang lại lợi ích rõ ràng cho cả người bệnh và đơn vị cung cấp dịch vụ. Để phát huy tối đa lợi ích, việc hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, đồng bộ hóa hệ thống quản lý và hướng dẫn người dùng nên được tiếp tục đẩy mạnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao nhiều bệnh viện chuyển sang thanh toán điện tử?
Vì phương thức thanh toán điện tử rút ngắn thời gian chờ, hạn chế sai sót trong thu chi và giúp quản lý tài chính minh bạch hơn, nhất là khi hệ thống được liên thông với phần mềm quản lý bệnh viện.

2. Những kênh thanh toán nào đang được dùng phổ biến?
Ba kênh phổ biến là mã QR, chuyển khoản ngân hàng và thẻ (ghi nợ/tín dụng), bên cạnh các ví điện tử và dịch vụ tích hợp trên nền tảng khám chữa bệnh trực tuyến. Trong khảo sát, mã QR và chuyển khoản có tỉ lệ sử dụng cao.

3. Việc áp dụng thanh toán không dùng tiền mặt có giảm thời gian thủ tục không?
Có. Người bệnh có thể thanh toán nhanh qua điện thoại, giảm việc tập trung tại quầy thu tiền và rút ngắn tổng thời gian chờ đợi trong nhiều trường hợp.

Để cập nhật thông tin chuyên sâu về mô hình PrEP tự chi trả và các vướng mắc trong tiếp cận tài liệu đào tạo CME, bạn có thể đọc bài phân tích liên quan tại Đánh giá mô hình PrEP tự chi trả và tiếp cận tài liệu CME, bài viết này nêu rõ góc nhìn chuyên môn và đề xuất hướng đi bền vững cho chương trình.

Nếu bạn quan tâm tới chính sách phân bổ nguồn lực cho chương trình khám sức khỏe cộng đồng, tham khảo bài viết phân tích quyết định tăng kinh phí tại Lâm Đồng qua liên kết Giải pháp tăng nguồn lực cho chương trình khám sức khỏe miễn phí ở Lâm Đồng để hiểu hơn về tác động đến người dân và cách triển khai thực tế.

Với mối quan tâm về mô hình chăm sóc chuyên sâu cho trẻ em gặp rối loạn tâm thần, bài viết phân tích về cơ sở ‘bệnh viện trong ngày’ tại TPHCM sẽ bổ sung góc nhìn về phát hiện sớm và can thiệp hiệu quả; tham khảo chi tiết tại Mô hình bệnh viện trong ngày cho trẻ em: phát hiện và can thiệp sớm.