Nâng Cao Năng Suất: Hướng Đi Cần Thiết Để Phát Triển Kinh Tế Việt Nam

Bước Đột Phá Năng Suất: Cần Chuyển Biến Căn Bản

Vào sáng ngày 14 tháng 8, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức Diễn đàn Năng suất Chất lượng Quốc gia năm 2026. Sự kiện này mang chủ đề “Đột phá năng suất dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để đưa Việt Nam tiến nhanh tới Tầm nhìn 2045”. Đây là một dịp quan trọng để thảo luận về những chiến lược nâng cao năng suất trong bối cảnh toàn cầu ngày càng cạnh tranh.

Trong bài phát biểu của mình, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh rằng Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh cả nước đang thực hiện Nghị quyết của Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội cho giai đoạn 2026 – 2030, với mục tiêu đạt được tốc độ tăng trưởng bền vững. Khám Phá Vụ Bắt Giữ 220 Bình Khí Cười Tại Móng Cái Dự Báo Thời Tiết: Miền Bắc Đón Mưa Dông Từ Chiều Nay

Ông cho biết, sau gần bốn thập kỷ đổi mới, Việt Nam đã ghi nhận những thành tựu đáng kể trong phát triển kinh tế. Tuy nhiên, vẫn cần phải nhìn nhận rằng mô hình tăng trưởng hiện tại tập trung nhiều vào việc mở rộng nguồn lực hơn là tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực sẵn có.

Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy để vượt qua bẫy thu nhập trung bình, không có quốc gia nào thành công mà không trải qua một giai đoạn tăng trưởng năng suất mạnh mẽ. Hiện tại, năng suất không chỉ đơn thuần là cải thiện tốc độ sản xuất, mà còn là việc tạo ra giá trị mới thông qua áp dụng công nghệ và các phương thức quản lý hiện đại, đảm bảo tiêu chuẩn về chất lượng.

Theo đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh rằng nâng cao năng suất là một nhiệm vụ quan trọng không chỉ cho ngành khoa học và công nghệ mà cho toàn bộ hệ thống kinh tế trong giai đoạn 2026 – 2030.

Phó Thủ tướng đã chỉ ra ba định hướng chính cho ngành:

Đầu tiên, cần chuyển từ những hành động đơn thuần thành những chuyển biến thực chất có thể đo lường được, lấy các chỉ tiêu năng suất làm căn cứ điều hành. Nhằm đạt được các mục tiêu đã được nêu trong Nghị quyết số 57-NQ/TW về sự đóng góp của năng suất, các chỉ tiêu liên quan cần được đưa vào hệ thống điều hành của từng bộ, ngành với những phương pháp đo lường cụ thể.

Thứ hai, khoa học, công nghệ cùng với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành nguồn lực chính để tạo ra năng suất mới. Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo cần được tích hợp vào quy trình sản xuất và quản lý, không chỉ giới hạn trong phần mềm quản lý văn phòng. Các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được khuyến khích nâng cao khả năng tiếp thu và làm chủ công nghệ.

Cuối cùng, phải có sự phối hợp đồng bộ từ cả ba lực lượng: doanh nghiệp nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực công. Mỗi tập đoàn, tổng công ty cần xây dựng chương trình nâng cao năng suất riêng và có mục tiêu cụ thể để hướng tới. Các chính sách hỗ trợ cần được thiết kế tập trung hơn, nhằm tạo ra tác động tích cực vào nâng cao năng suất thực tế.

Đặc biệt, khu vực công cũng cần phải cải thiện năng suất, phục vụ người dân và doanh nghiệp một cách hiệu quả hơn để giảm thiểu chi phí cả nền kinh tế.

Chuyển Đổi Năng Suất Với Công Nghệ và Đổi Mới Sáng Tạo

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, ông Lê Xuân Định, đã chỉ ra rằng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn phát triển mới và cần tập trung vào việc gia tăng năng suất theo hướng bền vững. Dưới bối cảnh tài nguyên đầu vào ngày càng hạn chế, năng suất sẽ trở thành động lực chính cho sự phát triển lâu dài.

Ông nhấn mạnh rằng bứt phá năng suất không chỉ đến từ việc tăng số lượng sản phẩm mà còn phải tạo ra giá trị gia tăng từ những nguồn lực hiện có. Năng suất cao giúp nâng cao hiệu quả, trong khi chất lượng sản phẩm tăng cường niềm tin từ người tiêu dùng.

Các công nghệ mới, bao gồm chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện năng suất. Đồng thời, các tiêu chuẩn, quy trình đo lường và chất lượng cần phải được áp dụng để các sản phẩm được thị trường chấp nhận.

Các hội thảo chuyên đề tại Diễn đàn đã tập trung vào nhiều vấn đề, như chính sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số và năng suất xanh. Những vấn đề này đều có mối liên hệ mật thiết trong hệ sinh thái nâng cao năng suất của quốc gia.

Ngoài ra, các đại biểu đã thảo luận về những điểm nghẽn liên quan đến thể chế và công nghệ, cũng như cách thức chuyển đổi dữ liệu và trí tuệ nhân tạo thành kết quả có thể đo lường được về năng suất.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã yêu cầu các cơ quan chức năng nghiên cứu và triển khai một số nhiệm vụ rất cần thiết, bao gồm:

Thứ nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ cần sơ kết việc thực hiện quy định về kế hoạch nâng cao năng suất nhằm xây dựng kế hoạch mới cho giai đoạn tới.

Thứ hai, hoàn thiện bộ chỉ tiêu về năng suất cho từng cấp kinh tế, ngành nghề và doanh nghiệp; đồng thời công khai Báo cáo Năng suất Việt Nam hàng năm bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh.

Thứ ba, cần hiện đại hóa hạ tầng chất lượng quốc gia và đầu tư hợp lý cho các công nghệ mang tính chiến lược.

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực năng suất và đưa nội dung này vào chương trình đào tạo.

Cuối cùng, cần tăng cường hợp tác quốc tế, tranh thủ kinh nghiệm từ các nền kinh tế đã thành công trong nâng cao năng suất.

Phó Thủ tướng khẳng định rằng nâng cao năng suất không chỉ là một mục tiêu mà còn là một hành trình dài, và mọi thành viên trong xã hội cần nỗ lực không ngừng.

Đồng thời, ông cũng lưu ý rằng Việt Nam cần đổi vai trong gia đình để thích ứng tốt hơn với những thay đổi hiện tại của thị trường lao động và nhu cầu xã hội. Những nỗ lực này sẽ tạo ra nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế trong tương lai.

Hơn nữa, việc cần thiết là các chính sách hỗ trợ cần được chuyển từ dàn trải sang trọng tâm, nhằm nâng cao hiệu quả trong việc nâng cao năng suất thực tế, không chỉ dựa trên số lượng doanh nghiệp nhận hỗ trợ.