Giảm tiêu thụ điện trong bệnh viện: Bài học quản trị năng lượng từ Bệnh viện K

Hệ thống y tế hoạt động 24/7 đặt ra thách thức kép: phải bảo đảm an toàn, liên tục cho người bệnh trong khi kiểm soát tiêu thụ năng lượng. Từ thực tế vận hành tại Bệnh viện K cơ sở Quán Sứ, bài viết này trình bày các giải pháp kỹ thuật và tổ chức để giảm tiêu hao điện mà vẫn giữ vững chất lượng chăm sóc.

Tại sao tiết kiệm năng lượng lại quan trọng với bệnh viện?

Quy mô hoạt động lớn cùng nhu cầu về điều hòa, chiếu sáng, hệ thống y tế và thiết bị hỗ trợ khiến bệnh viện là một trong những cơ sở tiêu thụ nhiều năng lượng. Việc sử dụng hiệu quả điện năng không chỉ giảm chi phí vận hành mà còn giải phóng nguồn lực cho chuyên môn, đầu tư trang thiết bị và nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh — phù hợp với hướng khuyến khích áp dụng công nghệ, thiết bị thân thiện môi trường trong chiến lược năng lượng quốc gia.

Đồng thời, những sáng kiến kết nối công nghệ y tế với đối tác nước ngoài, minh họa cho xu hướng hợp tác và đổi mới sáng tạo, được thảo luận trong Chuyến công du Hàn Quốc và Mông Cổ, nơi chú trọng thúc đẩy hợp tác công nghệ giữa các nền kinh tế.

Những hệ thống “không ngủ” và cách tối ưu hóa

Tại Bệnh viện K, một số hệ thống kỹ thuật luôn phải sẵn sàng hoạt động, gồm điều hòa trung tâm, hệ thống cung cấp điện dự phòng, máy phát, UPS và nguồn nước nóng. Các giải pháp thực tế ở đây tập trung vào hai hướng: chọn công nghệ hiệu suất cao và vận hành theo quy trình tiết kiệm.

Ví dụ, thay vì dùng nhiều điều hòa cục bộ, bệnh viện lắp đặt chiller công suất lớn phục vụ điều hòa trung tâm. Mô hình này đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu cao hơn nhưng giúp giảm chi phí vận hành theo thời gian nếu được bảo trì và vận hành đúng quy trình. Công tác bảo trì định kỳ và vệ sinh các bộ phận được thực hiện để duy trì hiệu suất tối ưu của thiết bị.

Hệ thống chiếu sáng cũng là điểm can thiệp hiệu quả: chuyển từ đèn công suất lớn sang LED, điều chỉnh mật độ chiếu sáng theo nhu cầu tại hành lang vào ban đêm thay vì duy trì công suất tối đa suốt thời gian. Các thay đổi nhỏ như điều khiển từng cụm đèn, kết hợp cảm biến hoặc lịch hoạt động góp phần giảm đáng kể tiêu thụ điện mà vẫn đảm bảo an toàn cho người bệnh và nhân viên.

Bảo đảm nguồn điện liên tục: kiến trúc dự phòng

Khác với công trình dân dụng, bệnh viện phải ngăn chặn mọi gián đoạn ảnh hưởng tới điều trị ở phòng mổ, ICU hay cấp cứu. Vì vậy, thiết kế điện ở các khu vực trọng yếu được xây dựng nhiều lớp bảo vệ: nguồn lưới là chính, máy phát điện làm nguồn dự phòng dài hạn và UPS cung cấp điện tức thời trong lúc chuyển đổi.

Quy trình tự động hóa chuyển nguồn và các thử nghiệm định kỳ giúp hệ thống hoạt động liền mạch khi mất điện. Tuy nhiên, mỗi thiết bị dự phòng cũng tiêu tốn năng lượng và cần bảo trì — điều này đòi hỏi cân bằng giữa an toàn và hiệu suất tiêu thụ.

Tổ chức khám chữa bệnh và tiết kiệm năng lượng

Biện pháp tổ chức góp phần trực tiếp vào giảm tiêu thụ. Bệnh viện K thay đổi giờ tiếp đón, rút ngắn thủ tục bằng lấy số tự động, thanh toán không dùng tiền mặt, trả kết quả qua mã QR — các cải tiến này giảm thời gian chờ, giảm mật độ người tập trung tại khu chờ và theo đó giảm nhu cầu chiếu sáng, điều hòa tại những thời điểm cao điểm.

Theo báo cáo vận hành, Bệnh viện K tiếp đón hơn 2.000 lượt người đến khám mỗi ngày; vì vậy, tối ưu luồng bệnh nhân và giảm thời gian chờ là phương thức vừa nâng trải nghiệm người bệnh vừa tác động tích cực tới mức tiêu thụ năng lượng ở khu vực công cộng. Tuy nhiên, khi cần thiết như trong buồng bệnh, điều hòa vẫn được duy trì 24/24 để bảo đảm an toàn, đặc biệt với người già và bệnh nhân sau phẫu thuật.

Song hành với số hóa quy trình, bệnh viện cần lưu ý về quản lý dữ liệu và bảo mật thông tin bệnh nhân; các đơn vị y tế khi mở rộng dịch vụ điện tử nên tham khảo hướng dẫn liên quan đến quyền riêng tư và xử lý dữ liệu cá nhân, ví dụ trong Nghị định 330/2026 về dữ liệu cá nhân, để bảo đảm tuân thủ pháp lý khi triển khai các nền tảng số.

Khai thác năng lượng tái tạo và giải pháp kết hợp

Một giải pháp tiêu biểu tại cơ sở Quán Sứ là hệ thống nước nóng trung tâm kết hợp tấm thu năng lượng mặt trời, bơm nhiệt và gia nhiệt điện trở. Thiết kế này ưu tiên dùng năng lượng mặt trời, khi điều kiện không thuận lợi thì bơm nhiệt hỗ trợ, còn điện trở là phương án bổ sung nhằm giữ nguồn cung ổn định.

Việc kết hợp nhiều nguồn năng lượng giúp hệ thống vận hành linh hoạt, tận dụng tối đa nguồn sẵn có và giảm phụ thuộc hoàn toàn vào điện lưới. Đây là cách tiếp cận phù hợp với mục tiêu vừa đảm bảo phục vụ người bệnh, vừa tối ưu hóa hiệu suất năng lượng.

Bài học quản trị và lưu ý khi triển khai

• Ưu tiên đầu tư vào công nghệ có hiệu suất cao và tính toán thời gian hoàn vốn so với cách làm cũ.
• Đặt bảo trì định kỳ là phần không thể thiếu để duy trì hiệu suất thiết bị.
• Tổ chức quy trình khám chữa bệnh hướng tới giảm thời gian chờ, kết hợp số hóa để giảm mật độ tập trung tại khu chờ.
• Thiết kế hệ thống điện với nhiều lớp dự phòng ở khu vực quan trọng, đồng thời tối ưu để tránh lãng phí năng lượng từ thiết bị luôn ở trạng thái sẵn sàng.
• Khi triển khai số hóa, cân nhắc yếu tố bảo mật dữ liệu cá nhân để đáp ứng yêu cầu pháp lý và quyền lợi người bệnh; kinh nghiệm về quản lý thi công và tác động giao thông trong các dự án công cộng như Tu sửa cầu Trường Tiền có thể tham khảo khi bệnh viện thực hiện các hạng mục bảo trì lớn, nhất là liên quan đến thi công ban đêm và điều chỉnh giao thông xung quanh cơ sở y tế.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh viện có thể bắt đầu tiết kiệm năng lượng từ đâu?
Kiểm toán năng lượng cơ bản để xác định các thiết bị tiêu thụ lớn và ưu tiên những can thiệp có tác động chi phí-hiệu quả.

Những biện pháp tổ chức nào đơn giản nhưng hiệu quả?
Tối ưu luồng bệnh nhân, rút ngắn thủ tục, áp dụng lấy số tự động và thanh toán không tiền mặt để giảm thời gian chờ và nhu cầu sử dụng thiết bị khu vực công cộng.

Việc dùng năng lượng tái tạo có phù hợp cho bệnh viện không?
Có thể áp dụng cho các nhu cầu không liên tục hoặc bổ trợ (ví dụ nước nóng, một phần chiếu sáng), kết hợp với hệ thống dự phòng để đảm bảo an toàn vận hành.

Ưu tiên công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng trong mua sắm công để phát triển bền vững

SKĐS – Mua sắm công xanh (Green Public Procurement – GPP) là một trong những công cụ chiến lược quan trọng để Nhà nước điều tiết toàn bộ nền kinh tế chuyển đổi sang mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Kết luận

Thực tiễn tại Bệnh viện K cho thấy tiết kiệm năng lượng trong bệnh viện là một chuỗi giải pháp: lựa chọn thiết bị hiệu suất cao, vận hành thông minh, bảo trì định kỳ và tổ chức quy trình chăm sóc phù hợp. Khi được triển khai đồng bộ, những biện pháp này vừa tiết giảm chi phí, vừa cải thiện điều kiện chăm sóc cho người bệnh — hướng tới một mô hình y tế hiệu quả và bền vững hơn.