Nâng Cao Chất Lượng Y Tế Cơ Sở Tại Các Vùng Khó Khăn

Vào ngày 28 tháng 8 vừa qua, tại Quy Nhơn, tỉnh Gia Lai, Bộ Y tế đã tổ chức một hội nghị quan trọng nhằm triển khai chương trình “Đầu tư phát triển mạng lưới y tế cơ sở tại các khu vực khó khăn”. Chương trình này được thực hiện bằng nguồn vốn vay ODA và các khoản viện trợ từ Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), đã được đề xuất bởi Bộ Y tế và Ban Quản lý các chương trình Trung ương (CPMU) phụ trách triển khai.

Trong hội nghị, sự tham gia của lãnh đạo Sở Y tế, các giám đốc chương trình từ 15 địa phương, cùng với đại diện từ Vụ Kế hoạch – Tài chính và UNFPA đã tạo ra một bầu không khí hợp tác chặt chẽ và hiệu quả. Câu Chuyện Hồi Sinh Của Nam Thanh Niên 27 Tuổi Bị Viêm Cơ… Yêu Cầu Cải Thiện Danh Mục Thuốc BHYT Điều Trị Suy Thận M… Xây Dựng Niềm Tin Trong Truyền Thông Y Tế: Một Thay Đổi C…

Chương trình bắt đầu từ năm 2019, dự kiến hoàn thành vào năm 2025, nhưng đã được gia hạn đến năm 2027. Tổng vốn đầu tư cho chương trình lên tới 122,46 triệu USD, bao gồm 88,6 triệu USD vốn vay ODA, 12 triệu USD vốn ODA không hoàn lại, và 21,86 triệu USD vốn đối ứng.

Xây Dựng Hệ Thống Y Tế Cơ Sở Vững Mạnh

Chương trình này đặt mục tiêu chính là nâng cao năng lực của các trạm y tế cơ sở, đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, với phương pháp khám chữa bệnh toàn diện và liên tục, kết hợp giữa dự phòng và điều trị.

Đặc biệt, chương trình ưu tiên cho các xã miền núi, xa xôi, vùng biên giới, khu vực ven biển và những nơi có điều kiện cơ sở vật chất và năng lực y tế hạn chế. Qua những khảo sát, hiện trong danh mục đầu tư có 544 trạm y tế xã tại 15 tỉnh thành, bao gồm 273 trạm xây mới và 271 trạm cải tạo.

Tính đến tháng 6 năm 2026, 515 công trình đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, đạt 94,7% tỷ lệ hoàn thành. Trong số đó, có 250 trạm xây mới và 265 trạm chỉnh sửa đã được hoàn tất.

Về trang thiết bị y tế, 456 trong tổng số 549 trạm đã hoàn tất việc lắp đặt thiết bị, đạt 83%. Dự kiến, đến cuối năm 2026, sẽ có 538 công trình hoàn thành, đạt 98,9%, với việc bàn giao thiết bị cho 99,6% trạm y tế.

Chương trình không chỉ chú trọng vào việc đầu tư cơ sở vật chất mà còn đặt ra những giải pháp nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế cơ sở, đổi mới cách quản lý và tăng cường tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho cộng đồng.

Đến tháng 6 năm 2026, chương trình đã đạt 68,4% số chỉ số theo dõi và đánh giá, với 3 chỉ số tác động và 10 chỉ số đầu ra đã hoàn thành, trong đó 2 chỉ số đã vượt mục tiêu.

Về nguồn vốn ODA, tổng nguồn đầu tư 88,6 triệu USD, với hơn 1.731 tỷ đồng đã được giải ngân, đạt 85% tổng vốn giao. Dự kiến đến cuối năm 2026, tổng số giải ngân đạt khoảng 1.948 tỷ đồng.

Phát Triển Mô Hình Trạm Y Tế Theo Nguyên Lý Y Học Gia Đình

Chương trình còn nổi bật với việc phát triển mô hình trạm y tế xã hoạt động theo nguyên lý y học gia đình. Mô hình này không chỉ là nơi tiếp nhận bệnh nhân mà còn là nơi theo dõi sức khỏe lâu dài, quản lý hồ sơ sức khỏe và phát hiện sớm một số bệnh lý không lây nhiễm.

Để thực hiện mục tiêu này, nguồn lực được sử dụng cho việc đào tạo cán bộ y tế, đồng thời hỗ trợ triển khai mô hình tại 6 tỉnh mục tiêu. Các gói khám sàng lọc phát hiện bệnh cũng được xây dựng và tăng cường năng lực quản lý cho tuyến cơ sở.

Trong quá trình triển khai, đã có 887 cán bộ y tế được đào tạo, trong số đó có 63% là nữ và khoảng 29% là người dân tộc thiểu số.

Chương trình cũng đã thực hiện thí điểm khám sàng lọc tăng huyết áp và đái tháo đường tại cộng đồng, với 1.560 người tại Tuyên Quang và 2.881 người tại Sóc Trăng được hỗ trợ. Dự kiến sẽ mở rộng hoạt động tại các xã đủ điều kiện, tuy nhiên kế hoạch cần điều chỉnh do sự thay đổi đơn vị hành chính vào năm 2025.

Bên cạnh đó, bộ tài liệu truyền thông đã được xây dựng với nội dung tập trung vào các vấn đề sức khỏe ưu tiên của phụ nữ và người dân tộc thiểu số.

Những sáng kiến này cho thấy rằng để đầu tư cho y tế cơ sở hiệu quả, không chỉ cần tạo ra các trạm y tế mới mà còn cần có nhân lực, trang thiết bị và năng lực chuyên môn để đáp ứng nhu cầu thực tế của cộng đồng.

Chặng Đường Tiếp Theo Đến Năm 2027

Báo cáo tại hội nghị cũng đã chỉ rõ những nội dung chưa đạt tiến độ, trong đó có việc mua sắm thiết bị y tế cho 12 trung tâm tại 6 tỉnh và hoạt động đào tạo y học gia đình cần được cải thiện.

Sau khi gia hạn đến tháng 12 năm 2027, kế hoạch sẽ được điều chỉnh nhằm đảm bảo hoàn thành các mục tiêu. CPMU dự kiến sẽ hỗ trợ đào tạo khoảng 100 bác sĩ và ít nhất 800 nhân viên y tế tại các trạm y tế xã về nguyên lý y học gia đình từ quý IV/2026 đến quý IV/2027.

Trong giai đoạn này, các gói thầu mua sắm trang thiết bị y tế với tổng giá trị 6 triệu USD cũng sẽ được triển khai theo phương thức “cuốn chiếu”.

Tại hội nghị, các chuyên gia của CPMU đã tiếp thu các ý kiến và hướng dẫn cụ thể để các PMU địa phương có thể triển khai chương trình hiệu quả hơn trong giai đoạn còn lại. Theo đại diện CPMU, sự thay đổi trong tổ chức hành chính và mô hình y tế cơ sở gặp nhiều yêu cầu mới, do đó, việc phối hợp giữa CPMU và các địa phương là rất quan trọng để tận dụng nguồn vốn ADB hiệu quả.

Cuối cùng, mục tiêu của chương trình không chỉ là những con số về công trình hay trang thiết bị, mà còn tạo ra năng lực cho y tế cơ sở nhằm thực hiện tốt hơn vai trò cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, nhất là tại những khu vực khó khăn.