Đề Xuất Tích Hợp Chương Trình Quốc Gia: Hướng Đi Mới Cho Phát Triển

Vào sáng ngày 14 tháng 8, trong phiên họp thứ 5 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đã diễn ra một cuộc thảo luận quan trọng liên quan đến việc tích hợp bốn Chương trình mục tiêu quốc gia thành một chương trình thống nhất.

Sắp Xếp Chặt Chẽ Các Nhiệm Vụ và Tăng Cường Phân Cấp

Trình bày trước Ủy ban, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh việc xây dựng một Chương trình mục tiêu quốc gia tổng thể là vì mục tiêu cụ thể hóa định hướng từ Bộ Chính trị và chỉ đạo của Đảng ủy Chính phủ. Bắt Giữ Kẻ Chuyên Dùng Ma Túy Trả Lương Cho Công Nhân: Vụ… Hành Động Đáng Khen: Người Dân Giao Nộp Rùa Núi Vàng Quý… Cảnh Sát Giao Thông Nhanh Chóng Hỗ Trợ Cấp Cứu Bệnh Nhân…

Bộ trưởng cho biết, Quốc hội khóa XV đã thông qua chủ trương đầu tư cho bốn Chương trình như trong các Nghị quyết số 162/2024/QH15, 249/2025/QH15, 257/2025/QH15 và 262/2025/QH15. Tuy nhiên, sự quản lý các chương trình này vẫn còn nhiều khó khăn, bao gồm việc nội dung bị dàn trải và văn bản hướng dẫn quá phức tạp, dẫn đến sự giao thoa về đối tượng và nhiệm vụ, chưa có sự phối hợp chặt chẽ trong khâu lập kế hoạch và giải ngân.

Đến cuối năm 2025, tỷ lệ giải ngân vốn từ ngân sách nhà nước trung ương chỉ đạt 76,8%, tương đương hơn 135.000 tỷ đồng. Đến ngày 31 tháng 7 năm 2026, tỷ lệ giải ngân cho số vốn kéo dài sang năm 2026 chỉ đạt 23%.

Cho giai đoạn từ 2026 đến 2030, tổng ngân sách của Trung ương cho các chương trình này dự kiến lên tới 362.725,657 tỷ đồng, tăng 187,8% so với giai đoạn trước. Nếu cơ chế vẫn giữ nguyên nhiều đầu mối, nguy cơ lãng phí và chậm trễ trong giải ngân sẽ tiếp tục xảy ra. Do đó, Chính phủ đã đưa ra đề xuất thống nhất tên gọi, cơ cấu lại nội dung và đổi mới cơ chế quản lý để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách.

Đề xuất tên gọi chính thức cho chương trình mới là “Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa – xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035”. Chương trình này sẽ hợp nhất bốn chương trình hiện tại liên quan đến văn hóa, giáo dục và đào tạo, chương trình nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng dân tộc thiểu số và miền núi, cũng như chăm sóc sức khỏe và phát triển dân số. Riêng chương trình phòng, chống ma túy sẽ tiếp tục được thực hiện riêng rẽ do tính chất phức tạp về an ninh và trật tự xã hội.

Tổng vốn huy động cho giai đoạn 2026-2030 dự kiến đạt 808.558 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương chiếm 345.000 tỷ đồng, với tỷ lệ 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên.

Đảm Bảo Quyền Lợi Người Dân Không Bị Gián Đoạn

Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Lâm Văn Mẫn, đại diện cho cơ quan thẩm tra, đã lên tiếng bày tỏ sự đồng tình về tầm quan trọng của việc tích hợp, nhưng đồng thời kêu gọi cần đảm bảo yêu cầu pháp lý và quyền lợi của các đối tượng thụ hưởng.

Hội đồng Dân tộc nhấn mạnh rằng việc tích hợp chương trình cần phải thực chất, không chỉ đơn thuần là đưa bốn chương trình vào một hình thức chung, tránh làm giảm mức độ ưu tiên và mục tiêu dành cho các chính sách đặc thù đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Về thẩm quyền và quy trình, hiện tại chưa có quy định cụ thể về việc hợp nhất các Chương trình mục tiêu quốc gia. Cơ quan thẩm tra cũng chỉ ra rằng cần phân biệt việc “trùng lặp” với “giao thoa”. Một hộ gia đình hay địa bàn có thể nhận hỗ trợ cho các lĩnh vực hạ tầng, y tế, giáo dục và sinh kế mà không nhất thiết là sự trùng lặp; việc này chỉ cần loại bỏ những nội dung trùng lặp cả về mục tiêu, đối tượng và nội dung hỗ trợ.

Đối với nguồn lực, Hội đồng Dân tộc đề nghị cần làm rõ cơ sở của tổng vốn 808.558 tỷ đồng và số vốn tiết kiệm từ việc cắt giảm đầu mối. Cũng cần giải quyết triệt để số vốn kéo dài 17.241,8 tỷ đồng còn đang giải ngân chậm sang năm 2026.

Hội đồng Dân tộc cũng cảnh báo rằng việc áp dụng cứng nhắc tỷ lệ 75% vốn đầu tư công và 25% kinh phí thường xuyên có thể dẫn đến thiếu hụt nguồn lực cho các lĩnh vực như hỗ trợ sinh kế và những chính sách đặc thù. Đối với các địa phương nhận bổ sung từ ngân sách Trung ương trên 70%, cần đảm bảo tỷ lệ vốn đối ứng không quá 10%.

ĐBQH cảnh báo về rủi ro liên quan đến an toàn giao thông

SKĐS – ĐBQH đã có những đề xuất nhằm nâng cao an toàn giao thông, giảm nguy cơ tai nạn cho người đi xe máy và các dịch vụ giao hàng.