Những Nghiên Cứu Chính Của WHO Đối Với Các Bệnh Nguy Hiểm Trước Tình Huống Đại Dịch
Quy Trình Nghiên Cứu Các Bệnh Nguy Hiểm Để Chuẩn Bị Ứng Phó Đại Dịch
Đại dịch COVID-19 đã bộc lộ mối đe dọa từ những tác nhân truyền nhiễm mới có khả năng lây lan nhanh chóng qua biên giới, ảnh hưởng lớn tới hệ thống y tế toàn cầu và gây ra những hệ lụy trầm trọng về kinh tế cũng như xã hội.
Để ứng phó hiệu quả với những tình huống tương tự trong tương lai, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã triển khai chương trình R&D Blueprint, nhằm xác định các bệnh và tác nhân có nguy cơ cao gây dịch bệnh, từ đó ưu tiên nghiên cứu về vaccine, thuốc điều trị và các biện pháp ứng phó khẩn cấp. Ngư Dân Gặp Tai Nạn Trên Biển: Quy Trình Cấp Cứu Khẩn Cấp Nguyên Nhân Ảnh Hưởng Đến Tiến Độ Thi Công Quốc Lộ 6 Tại… Hà Nội Đẩy Nhanh Tiến Độ Dự Án Vành Đai 1 Hoàng Cầu ̵…
Danh sách ưu tiên nghiên cứu của WHO bao gồm:
Bệnh COVID-19 và Các Coronavirus Khác
Các coronavirus, đặc biệt là SARS-CoV-2 gây ra bệnh COVID-19, là nhóm tác nhân được WHO theo dõi sát sao. Những virus này đã chứng minh khả năng gây ra các bệnh lý nghiêm trọng cho con người như SARS và MERS.
WHO tiếp tục đầu tư vào việc nghiên cứu các coronavirus nhằm nâng cao khả năng phát hiện, phát triển vaccine và thuốc điều trị cho các loại virus mới trong tương lai.
Virus Nipah và Các Henipavirus
Virus Nipah là một trong những mầm bệnh được WHO chú trọng nghiên cứu. Nhiễm Nipah có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm viêm não và tỷ lệ tử vong rất cao, từ 40% đến 75%. Hiện tại, chưa có vaccine hay phương pháp điều trị nào được phê duyệt rộng rãi.
Chính vì thế, Nipah tiếp tục là một trong những đối tượng nghiên cứu ưu tiên của WHO.

Nghiên cứu về các tác nhân truyền nhiễm nguy hiểm nhất để ưu tiên nghiên cứu vaccine, thuốc điều trị và phương pháp chẩn đoán.
Bệnh Ebola và Marburg
Cả Ebola và Marburg đều thuộc họ Filoviridae và gây ra các bệnh lý nghiêm trọng ở con người. Các đợt dịch chủ yếu diễn ra tại Châu Phi, nhưng việc lây nhiễm qua tiếp xúc với máu và dịch cơ thể làm cho việc phát hiện sớm và kiểm soát ca bệnh trở nên cấp thiết.
WHO đã đưa những bệnh này vào danh sách ưu tiên nghiên cứu nhằm phát triển vaccine, thuốc điều trị và các biện pháp ứng phó nhanh khi có bùng phát.
Virus Lassa
Bệnh sốt Lassa xảy ra chủ yếu tại Tây Phi và được ví dụ cho việc lây bệnh từ động vật sang người qua thức ăn hoặc đồ dùng bị nhiễm. Mặc dù WHO ước tính có từ 100.000 đến 300.000 ca nhiễm mỗi năm, nhưng thực tế việc xác định căn bệnh này vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
Sốt Xuất Huyết Crimean-Congo
Đây là bệnh do virus CCHF gây ra, chủ yếu lây qua ve cắn. Con người có thể nhiễm virus thông qua tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể của động vật nhiễm bệnh. Tỷ lệ tử vong do bệnh này có thể vào khoảng 10% đến 40%, phụ thuộc vào điều kiện phát hiện và điều trị.
Virus đã được tìm thấy tại nhiều khu vực trong châu Phi, Trung Đông, châu Á và một số nơi ở châu Âu, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ dịch bệnh trong tương lai do sự biến đổi của môi trường và khí hậu.
Bệnh Sốt Rift Valley
Bệnh này chủ yếu ảnh hưởng đến gia súc nhưng cũng có thể lây sang người. Nhiễm bệnh có thể xảy ra qua muỗi đốt hoặc tiếp xúc với động vật lây nhiễm. Sự gia tăng số lượng muỗi do thời tiết thuận lợi có thể làm tăng nguy cơ bùng phát dịch.
Virus Zika
Virus Zika là một tác nhân quan trọng trong danh sách theo dõi của WHO. Dù phần lớn người nhiễm không có triệu chứng nghiêm trọng, virus này có thể gây ra dị tật thai nhi nếu mẹ mang thai nhiễm bệnh. Do đó, nghiên cứu về Zika đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển vaccine cũng như các biện pháp kiểm soát bệnh.

Vaccine được nghiên cứu để phòng ngừa dịch bệnh.
Khái Niệm “Disease X”
Khái niệm “Disease X” thể hiện những mầm bệnh chưa được biết đến, có thể nguy hiểm và gây ra dịch bệnh trong tương lai. Đây là lời nhắc nhở cho WHO và các quốc gia không chỉ chuẩn bị cho những căn bệnh đã được biết đến.
Đại dịch COVID-19 đã chứng minh rõ ràng về nguy cơ từ những virus mới xuất hiện, làm tăng áp lực lên hệ thống y tế toàn cầu.
Do đó, việc chuẩn bị cho “Disease X” không phải là tìm kiếm một virus cụ thể, mà là xây dựng khả năng phản ứng linh hoạt trước sự xuất hiện của các bệnh mới.
Giám Sát Virus H5N1 Vẫn Là Nhu Cầu Cấp Thiết
Virus cúm H5N1, với khả năng biến đổi di truyền, đã ghi nhận nhiều đợt bùng phát. Mặc dù hiện tại chưa có khả năng lây truyền hiệu quả từ người sang người, nhưng sự xuất hiện của virus ở nhiều loài động vật khiến việc giám sát trở nên cần thiết.
Nếu virus này tăng cường khả năng lây truyền giữa người với người, nguy cơ cho sức khỏe cộng đồng sẽ gia tăng.
Phương Pháp Một Sức Khỏe Để Chuẩn Bị Cho Đại Dịch
Nhiều tác nhân mà WHO quan tâm có liên quan đến động vật, cho thấy sức khỏe con người gắn liền với sức khỏe động vật và hệ sinh thái. Cách tiếp cận “một sức khỏe” (One Health) được ưu tiên nhằm phát hiện sớm những thay đổi trong quần thể động vật để phòng ngừa lây nhiễm sang người.
Trong bối cảnh đô thị hóa và biến đổi khí hậu, nguy cơ xuất hiện các bệnh truyền nhiễm mới vẫn tồn tại và là thách thức lớn cho toàn cầu.
WHO không thể xác định chính xác nguồn gốc của đại dịch tiếp theo, nhưng việc đầu tư vào giám sát, nghiên cứu và phát triển vaccine cũng như thuốc điều trị sẽ giúp nâng cao khả năng ứng phó khi gặp phải các loại virus mới.
Mời độc giả xem thêm video:
Bộ Y tế chỉ đạo khẩn phòng chống dịch bạch hầu tại Thanh Hóa.
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, thăm khám và điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.