Nâng Cao Khả Năng Ứng Phó Dịch Bệnh Qua Y Tế Dự Phòng
Ngày 13/8, tại TP Đà Nẵng, sự kiện Hội nghị Dịch tễ học thực địa lần thứ 8 (FETP) đã được tổ chức bởi Cục Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế với sự hợp tác của các Viện như Viện Vệ sinh Dịch tễ và Pasteur. Hội nghị này mang đến nhiều thảo luận quan trọng về tình hình y tế dự phòng, đặc biệt trong bối cảnh hiện nay.
Yêu Cầu Cấp Thiết Về Đầu Tư Y Tế Dự Phòng
Trong phần phát biểu khai mạc, GS.TS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, nhấn mạnh rằng ngành y tế hiện đang thực hiện nhiều cải cách về tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế. Trọng tâm của các cải cách này là củng cố y tế dự phòng cũng như phát triển y tế cơ sở. Thúc Đẩy Văn Hóa Hiến Tạng: Xây Dựng Một Hệ Thống Y Tế Nh… Hành Trình 23 Ngày Cứu Sống Bệnh Nhân Sốc Nhiễm Khuẩn Nặng Công Bố Quyết Định Bổ Nhiệm Lãnh Đạo Mới Tại Cục An Toàn…
Ông Lân cũng chỉ ra rằng thế giới đang gánh chịu nhiều thách thức nghiêm trọng về y tế công cộng, bao gồm sự xuất hiện của các bệnh truyền nhiễm mới, sự lây lan từ động vật sang người, và hiện tượng kháng kháng sinh. Hơn nữa, sự thay đổi khí hậu, thiên tai và sự gia tăng đô thị hóa đang tạo điều kiện thuận lợi cho dịch bệnh phát sinh và phát triển.
GS.TS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Bích Vân.
Ông cũng nhấn mạnh rằng bài học từ đại dịch COVID-19 đã chỉ ra tầm quan trọng của việc đầu tư vào y tế dự phòng, với khả năng sẵn sàng ứng phó khẩn cấp là điều tối cần thiết cho mọi quốc gia.
Trong bối cảnh này, Việt Nam đã có những bước đi mạnh mẽ để tăng cường năng lực thực hiện các cam kết về an ninh y tế toàn cầu, đồng thời thúc đẩy tiếp cận theo mô hình “Một sức khỏe” (One Health). Chuyển đổi số trong ngành y tế đang dần được triển khai, với các dữ liệu và chứng cứ khoa học được sử dụng để giám sát và quản lý dịch bệnh.
GS.TS Phan Trọng Lân cho rằng, nguồn nhân lực có khả năng điều tra dịch tễ, phân tích dữ liệu và đưa ra những khuyến nghị kịp thời là thành tố chủ chốt trong hệ thống này.
Chương trình Đào tạo Dịch tễ học thực địa (FETP) đã đào tạo hơn 1.600 cán bộ y tế trong gần 20 năm qua thông qua các khóa học ngắn hạn và trung hạn, đồng thời xây dựng một mạng lưới giảng viên và học viên trên toàn quốc.
Chương trình được thực hiện với phương châm “Học đi đôi với hành”, lấy thực địa là môi trường chính để đào tạo. Những học viên tham gia sẽ trực tiếp thực hiện các hoạt động như điều tra, xử lý dịch bệnh, đánh giá nguy cơ, và tư vấn cho các cơ quan quản lý trong những tình huống khẩn cấp về y tế công cộng.
Điều này đã tạo ra sức mạnh cho chương trình FETP, khi việc đào tạo luôn gắn liền với các nhiệm vụ thực tế và nhu cầu cấp bách của hệ thống y tế dự phòng.
Phát Hiện và Giải Quyết Vấn Đề Tại Cơ Sở
Năm 2026 sẽ đánh dấu một mốc quan trọng trong việc lồng ghép FETP vào Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. Điều này sẽ mở rộng quy mô đào tạo, đặc biệt là đối với cán bộ giám sát và ứng phó dịch bệnh tại cơ sở.
ThS.BS Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, cho biết việc mở rộng đào tạo cho cán bộ tuyến đầu là điều thiết yếu, giúp các địa phương nhanh chóng phát hiện và xử lý vấn đề y tế ngay tại nơi xảy ra.
ThS.BS Võ Hải Sơn, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Bích Vân.
Ông Sơn đã dẫn chứng kinh nghiệm từ việc làm sạch dữ liệu HIV, qua đó giúp xóa bỏ các trường hợp trùng lặp và dữ liệu không chính xác. Ngành y tế cũng đang dần chuyển từ hình thức báo cáo thủ công mất nhiều thời gian sang việc kết nối dữ liệu trực tiếp từ bệnh viện tới hệ thống phần mềm, điều này giúp tiết kiệm thời gian và tăng tính chính xác.
“Khi có dữ liệu nhanh chóng, chúng ta có thể thông báo ngay cho các tỉnh, xã về những điểm nóng liên quan đến sốt xuất huyết hay tay chân miệng, từ đó xử lý kịp thời và ngăn chặn sự bùng phát”, ThS.BS Võ Hải Sơn khẳng định.
Hơn nữa, ông cũng nhấn mạnh rằng cần tiếp tục đưa các công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI), khoa học dữ liệu và hệ thống thông tin địa lý (GIS) vào chương trình đào tạo dịch tễ học thực địa, và tài liệu học tập cần được thiết kế sao cho vừa học vừa thực hành cho cán bộ tuyến cơ sở.
Bên cạnh đó, ông đề nghị các Sở Y tế và Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật (CDC) các tỉnh, thành phố cần chủ động xây dựng kế hoạch đào tạo, rà soát nhu cầu nhân lực và sử dụng hiệu quả cán bộ sau đào tạo.
Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Bích Vân.
Trong khuôn khổ hội nghị, chương trình FETP cũng đã triển khai các hoạt động đào tạo cho hướng dẫn viên thực địa, các hoạt động truyền thông y tế công cộng và phát triển tài liệu đào tạo ngắn hạn cho cán bộ y tế cấp xã.
Việc hợp tác với Trường Đại học Y Hà Nội để tích hợp chương trình đào tạo Dịch tễ học thực địa vào chương trình Thạc sĩ Dịch tễ học cũng là một bước đi quan trọng trong việc đưa FETP vào hệ thống giáo dục chính quy, từ đó phát triển nguồn nhân lực y tế công cộng bền vững cho Việt Nam.
Bộ Y tế ký kết dự án viện trợ 15 triệu Euro, ứng dụng AI và công nghệ số dự báo dịch bệnh
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, thăm khám và điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
