Đề Xuất Miễn Trách Nhiệm Cho Ngân Hàng Khi Báo Cáo Giao Dịch Đáng Ngờ

Vào sáng ngày 9 tháng 8, một buổi thảo luận quan trọng đã diễn ra tại Quốc hội, tập trung vào việc sửa đổi một số quy định trong Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng. Vấn đề được chú ý nhiều là quy định liên quan đến việc nhận diện và báo cáo giao dịch đáng ngờ, đặc biệt là trong bối cảnh tài sản mã hóa đang ngày càng phổ biến.

Đại biểu Nguyễn Khánh Vũ từ Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị đã phát biểu rằng quy định này không chỉ là một vấn đề kỹ thuật ngân hàng mà còn liên quan đến an ninh tài chính của quốc gia. Ông Vũ ủng hộ việc bổ sung các cơ chế nhận diện và báo cáo giao dịch đáng ngờ về tài sản mã hóa, nhưng nhấn mạnh rằng có hai khó khăn chính cần giải quyết. Những Quy Định Mới Về Xử Phạt Đối Với Tài Xế Khi Chở Trẻ Em Khám Phá Những Vụ Phát Hiện Nghiêm Trọng Từ Lỗi Dừng Đỗ T…

Khoảng đầu tiên ông đề cập đến chính là năng lực thực thi. Ông phân tích rằng mặc dù dự thảo đã đưa ra 15 dấu hiệu đáng ngờ, để có thể nhận diện được những giao dịch như vậy, các tổ chức tín dụng cần một hạ tầng phân tích chuỗi khối và công cụ để theo dõi dòng tiền qua nhiều ví và sàn giao dịch. Tuy nhiên, hiện tại, rất nhiều ngân hàng thương mại vẫn chưa có khả năng này.

Khó khăn thứ hai được ông nhấn mạnh là vấn đề động lực thực thi. Theo ông Vũ, bên cạnh yêu cầu báo cáo khi có cơ sở hợp lý để nghi ngờ, dự thảo cũng đã nêu rõ việc bảo vệ người báo cáo và tố giác hành vi rửa tiền. Tuy nhiên, nội dung hiện tại không làm rõ liệu có miễn trừ trách nhiệm dân sự và hình sự cho tổ chức tín dụng khi họ báo cáo một cách trung thực.

Ông cảnh báo rằng nếu chỉ bảo vệ người báo cáo mà không có sự mở rộng đến trách nhiệm của tổ chức tín dụng, tổ chức sẽ phải đối mặt với tình huống khó xử: họ có thể bị kiện nếu một giao dịch được cho là không có rủi ro sau khi báo cáo, hoặc nếu không báo cáo, họ có thể bị xem là vi phạm.

Do đó, nhiều tổ chức tín dụng có khả năng chọn cách an toàn cho bản thân: bỏ sót các giao dịch đáng ngờ hoặc từ chối phục vụ những khách hàng hợp pháp như những người nhận kiều hối hoặc hộ kinh doanh cá thể.

Cùng thời điểm thảo luận này, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh từ Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng cũng đã có những ý kiến tích cực về dự thảo của Chính phủ, công nhận rằng 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ trong lĩnh vực tài sản mã hóa là một bước đi cần thiết.

Bà Tú Anh đề xuất rằng cần thiết lập các dấu hiệu đáng ngờ theo nhóm để hợp lý hóa quy trình, thay vì liệt kê một cách dàn trải. Hơn nữa, bà cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải giao cho Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quy định bổ sung các dấu hiệu trong lĩnh vực tài sản mã hóa theo từng giai đoạn thời gian.

Bà cũng yêu cầu phải nâng cao năng lực phân tích và điều tra trong lĩnh vực tài chính số. Một hệ thống giám sát hiệu quả sẽ không đủ nếu cơ quan tiếp nhận và xử lý báo cáo giao dịch không có khả năng phân tích tương ứng.

Cuối cùng, đại biểu nhấn mạnh rằng việc phòng, chống rửa tiền không thể chỉ dựa vào các phương pháp truyền thống mà cần bổ sung các năng lực mới như phân tích blockchain và điều tra pháp chứng kỹ thuật số.

Bà Tú Anh còn đề nghị nghiên cứu các cơ chế để thu hút và sử dụng những chuyên gia cao cấp về Blockchain Forensics, nhằm hỗ trợ các đơn vị có chức năng phòng, chống rửa tiền và điều tra tội phạm tài chính trong thời đại công nghệ cao.