Y Học 360

Chọn Phương Pháp Điều Trị Bướu Nhân Tuyến Giáp: Phẫu Thuật Hay Đốt Sóng Cao Tần?

admin · 19/08/2026 · 11 phút đọc
Chọn Phương Pháp Điều Trị Bướu Nhân Tuyến Giáp: Phẫu Thuật Hay Đốt Sóng Cao Tần?

Việc quyết định phương pháp điều trị cho bướu nhân tuyến giáp không chỉ phụ thuộc vào tình trạng của nhân mà còn dựa vào nhiều yếu tố khác như triệu chứng, chức năng của tuyến giáp và nguy cơ ung thư. Để có một lựa chọn hợp lý, cần xem xét một cách toàn diện thay vì chỉ dựa vào những yếu tố như mong muốn có sẹo hay không.

1. Đánh Giá Tình Trạng Của Nhân Tuyến Giáp

Nhiều bướu nhân tuyến giáp thực chất là lành tính và không cần điều trị. Những nhân nhỏ, không gây triệu chứng hay không làm rối loạn chức năng tuyến giáp có thể chỉ cần theo dõi qua siêu âm. Theo tài liệu từ Hiệp hội tuyến giáp châu Âu (ETA) năm 2023, việc xử lý bướu nhân tuyến giáp cần dựa vào các yếu tố như nguy cơ siêu âm, kích thước, kết quả tế bào học, cùng với triệu chứng và sự lựa chọn của bệnh nhân. Khám Phá Nguyên Nhân Tăng Acid Uric: Các Thói Quen Ẩn Giấu Bí Quyết Vệ Sinh Cá Nhân Để Ngăn Ngừa Bệnh Truyền Nhiễm H…

Bướu nhân tuyến giáp, nên mổ thay đốt sóng cao tần?  - Ảnh 1.

TS.BS.Nguyễn Vinh Quang – Phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược 1 – TP.HCM.

Do đó, trước khi quyết định mổ hay đốt, người bệnh cần thực hiện một số bước đánh giá tối thiểu như:

  • Siêu âm tuyến giáp và các hạch cổ.
  • Xét nghiệm hormone kích thích tuyến giáp (TSH).
  • Thực hiện chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA) hoặc sinh thiết kim lõi (CNB) nếu có chỉ định.
  • Đối chiếu kết quả tế bào với hình ảnh siêu âm.
  • Đánh giá triệu chứng như nuốt nghẹn, khó thở và ảnh hưởng thẩm mỹ.

2. Phương Pháp Điều Trị: Lựa Chọn Giữa Đốt Sóng Cao Tần và Phẫu Thuật

Khi nào thích hợp để sử dụng đốt sóng cao tần (RFA)?

Đốt sóng cao tần (Radiofrequency Ablation – RFA) là một kỹ thuật điều trị bằng cách đưa điện cực vào nhân tuyến giáp dưới sự hướng dẫn của siêu âm, sử dụng nhiệt độ cao để phá hủy mô nhân. Theo Hiệp hội tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA), đốt sóng cao tần là phương pháp hợp lý cho một số loại nhân giáp lành tính có triệu chứng, với điều kiện chẩn đoán phải rõ ràng và thao tác được thực hiện bởi bác sĩ chuyên môn.

RFA thường được áp dụng khi:

  • Nhân được xác nhận lành tính với kết quả siêu âm phù hợp.
  • Nhân gây khó khăn trong việc nuốt hoặc gây mất thẩm mỹ.
  • Bệnh nhân muốn bảo tồn mô tuyến giáp.
  • Bệnh nhân không muốn phẫu thuật hoặc có rủi ro cao khi phẫu thuật.
  • Vị trí của nhân cho phép thực hiện đốt an toàn.
  • Bệnh nhân chấp nhận theo dõi lâu dài và có thể cần đốt bổ sung nếu cần.
Bướu nhân tuyến giáp, nên mổ thay đốt sóng cao tần?  - Ảnh 2.

Lựa chọn điều trị nhân tuyến giáp bằng phương pháp nào tùy thuộc bản chất, triệu chứng, chức năng tuyến giáp và nguy cơ ung thư. Ảnh do AI tạo.

Chuyên gia quốc tế đã công nhận RFA là phương pháp phù hợp cho những nhân giáp lành tính có triệu chứng. Tại Việt Nam, hướng dẫn từ các chuyên gia về RFA khuyến nghị kỹ thuật này cho nhân lành tính có triệu chứng, cũng như một số trường hợp bệnh lý ác tính lựa chọn cẩn thận.

Phẫu thuật vẫn có ưu điểm trong một số trường hợp

Phẫu thuật không phải là một phương pháp lỗi thời mà RFA thay thế. Thực tế, phẫu thuật có những ưu điểm riêng trong trường hợp cần loại bỏ hoàn toàn tổn thương, cũng như xử lý nhiều vấn đề cùng một lúc.

Hãy ưu tiên phẫu thuật khi:

  • Có nghi ngờ hoặc xác định ung thư mà không thể điều trị bằng RFA.
  • Tế bào học cho kết quả Bethesda IV, V hoặc VI, cần chẩn đoán hoặc điều trị phẫu thuật.
  • Bướu đa nhân lớn hoặc có kích thước chèn ép rõ.
  • Có dấu hiệu chèn ép khí quản hoặc thực quản.
  • Nhân quá lớn hoặc khó tiếp cận để đốt.
  • Có hạch cổ nghi ngờ.
  • Có cường giáp kèm bướu lớn cần phẫu thuật.
  • Bệnh nhân muốn có một lần điều trị dứt điểm và chấp nhận rủi ro suy giáp.

Đối với tổn thương nghi ngờ ung thư, RFA không thể cung cấp mẫu bệnh phẩm đầy đủ để đánh giá, vì vậy việc không phẫu thuật có thể dẫn đến mất đi cơ hội chẩn đoán chính xác.

So sánh giữa mổ và RFA

Phẫu thuật

Đốt sóng cao tần (RFA)

Nguyên lý

Cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp

Phá hủy mô nhân tại chỗ dưới siêu âm

Gây mê

Thường gây mê toàn thân

Thường gây tê tại chỗ

Sẹo

Có đường mổ

Không có sẹo mổ rõ

Bệnh phẩm mô học

Có đầy đủ

Không có bệnh phẩm toàn bộ

Bảo tồn tuyến giáp

Phụ thuộc phạm vi cắt

Thường bảo tồn phần lớn tuyến

Nguy cơ suy giáp

Có, tăng khi cắt nhiều mô

Thấp hơn ở nhân lành đơn độc

Nằm viện

Thường cần nhập viện

Có thể về trong ngày hoặc theo dõi ngắn

Hiệu quả tức thời

Lấy bỏ khối bướu ngay

Nhân nhỏ dần trong nhiều tháng

Điều trị nhiều nhân

Thuận lợi hơn khi bướu lan rộng

Thường phù hợp với số nhân hạn chế

Điều trị lại

Ít khi còn nhân đã cắt

Có thể cần đốt bổ sung nếu còn mô sống hoặc tái tăng trưởng

Theo dõi lâu dài

Vẫn cần theo dõi tùy bệnh

Bắt buộc siêu âm theo dõi vùng đốt

Phù hợp nhất

Bướu lớn, nghi ung thư, nhiều nhân hoặc chèn ép rõ

Nhân lành tính có triệu chứng, khu trú và tiếp cận an toàn

Tiêu chí

Các nhân không cần can thiệp cũng không nhất thiết phải phẫu thuật hoặc thực hiện RFA

Đối với nhân nang (chủ yếu là dịch): Đốt cồn (Ethanol Ablation – EA) thường được lựa chọn đầu tiên vì đơn giản và hiệu quả. RFA có thể được xem xét khi phần đặc chiếm ưu thế hoặc khi nang tái phát sau điều trị.

Với nhân tự chủ chức năng (nhân “nóng”): Các phương pháp lựa chọn có thể bao gồm iod phóng xạ, phẫu thuật hoặc RFA. Cần cân nhắc đến kích thước nhân, mức độ cường giáp, tuổi tác, cũng như các bệnh lý đi kèm để có quyết định phù hợp. Trong Hướng dẫn điều trị can thiệp qua da cho nhân giáp lành tính của Hiệp hội tuyến giáp châu Âu (ETA), RFA cũng được ghi nhận hiệu quả cho một số nhân tự chủ.

RFA: Ít xâm lấn nhưng không phải không có rủi ro

RFA có thể dẫn đến một số biến chứng như đau, tụ máu, thay đổi giọng nói hoặc tổn thương cấu trúc lân cận. Rủi ro này thấp khi thủ thuật được thực hiện đúng kỹ thuật. Hiệp hội tuyến giáp Hoa Kỳ (ATA) nhấn mạnh yêu cầu bác sĩ thực hiện phải có kiến thức về giải phẫu vùng cổ và kỹ năng siêu âm can thiệp.

Người bệnh cần tái khám thường xuyên sau RFA, thường vào các mốc 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng và hàng năm. Hiệu quả không chỉ được đánh giá qua kích thước của nhân mà còn dựa vào việc cải thiện triệu chứng và dấu hiệu tái tăng trưởng.

Để biết thêm thông tin chi tiết, độc giả có thể tham khảo thêm bài viết về các bệnh truyền nhiễm thường gặp tại trường học, nơi cung cấp thông tin hữu ích về các bệnh có thể ảnh hưởng đến sức khỏe trẻ em.

Hy vọng rằng bài viết này đã giúp bạn có cái nhìn rõ ràng hơn về lựa chọn giữa phẫu thuật và đốt sóng cao tần cho bướu nhân tuyến giáp. Tham gia ý kiến và chia sẻ thêm thông tin sẽ giúp cộng đồng có thêm nhiều kiến thức bổ ích.

Chia sẻ Facebook Zalo
info

Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, thăm khám và điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.

Người viết

admin

Công tác viên nội dung sức khỏe tại Thông Tin Y Tế.

Xem bài viết →