Xây dựng hệ thống chuỗi cung ứng thiết bị y tế: mục tiêu, giải pháp và lộ trình thực tiễn

Một chuỗi cung ứng thiết bị y tế mạnh và minh bạch không chỉ là vấn đề quản lý hành chính — nó quyết định khả năng chăm sóc bệnh nhân, sức bền của hệ thống y tế trong khủng hoảng và khả năng tự chủ công nghiệp của quốc gia. Cuộc họp do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên chủ trì ngày 4/9 nhằm rà soát dự thảo Đề án “Quản lý chuỗi cung ứng thiết bị y tế giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035” là bước chuẩn bị cần thiết để biến nguyên tắc đó thành chính sách khả thi.

Tại sao phải làm mới chuỗi cung ứng thiết bị y tế?

Chuỗi cung ứng thiết bị y tế bao phủ nhiều khâu: từ khi một thiết bị đủ điều kiện lưu hành đến lúc đưa vào sử dụng, bảo trì, hiệu chuẩn và thậm chí thu hồi. Khi bất cứ mắt xích nào yếu — ví dụ thông tin không đồng bộ, hậu kiểm lỏng lẻo hay kênh phân phối phức tạp — hệ quả là thiếu thiết bị thiết yếu, thiết bị kém chất lượng hoặc chi phí tăng lên do khâu trung gian.

Dự thảo Đề án đặt sức khỏe người dân làm trọng tâm, nhấn mạnh mục tiêu đảm bảo thiết bị được cung ứng liên tục, an toàn và có hiệu quả, đặc biệt với các loại thiết bị thiết yếu, có rủi ro cao, thiết bị cấy ghép, thiết bị duy trì sự sống và thiết bị giá trị lớn. Yêu cầu này xuất phát từ nhu cầu nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và bảo đảm an ninh y tế quốc gia.

Phạm vi quản lý: những thành phần cần đồng bộ

Bản dự thảo mở rộng phạm vi quản lý qua toàn bộ vòng đời thiết bị: nhập khẩu, lưu thông, phân phối, mua sắm, sử dụng, bảo hành, bảo trì, kiểm định, hiệu chuẩn, cảnh báo, thu hồi, điều chuyển, thay thế và thanh lý. Đồng thời đề xuất kết nối dữ liệu với các hệ thống liên quan trong phạm vi cần thiết để phục vụ quản lý nhưng không thay thế các quy định chuyên ngành.

Đối tượng tham gia vào hệ thống quản lý này rất đa dạng: các cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở y tế, cơ quan bảo hiểm xã hội và mọi tổ chức, cá nhân tham gia chuỗi cung ứng. Việc phân định trách nhiệm theo chức năng và phạm vi hoạt động được coi là then chốt để tránh chồng chéo và tạo điều kiện thực thi.

Mục tiêu kỹ thuật và chuyển đổi số

Một điểm nổi bật của dự thảo là hướng tới một hệ thống quản lý chuỗi cung ứng hiện đại, có cơ sở dữ liệu thống nhất, minh bạch và có khả năng truy xuất nguồn gốc. Mục tiêu dài hạn đặt ra phấn đấu đến 2035 đạt đầy đủ tiêu chí mức độ trưởng thành cấp độ 3 (ML3) và tiến tới một số tiêu chí cấp độ 4 (ML4) theo công cụ đánh giá của WHO.

Hệ thống không chỉ ghi nhận luồng chảy hàng hóa mà còn hướng tới khả năng dự báo nhu cầu, giám sát rủi ro, điều phối nguồn cung và chủ động ứng phó khi xảy ra gián đoạn. Điều này đòi hỏi nền tảng dữ liệu đồng bộ, chuẩn hóa và liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia theo lộ trình cụ thể.

Nhóm giải pháp trọng tâm trong dự thảo

Dự thảo chia giải pháp thành các nhóm chính: hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc; bảo đảm nguồn cung; siết chặt hậu kiểm, kiểm soát thị trường; quản lý giá thiết bị y tế; nâng cao năng lực nhân lực; và tăng cường chỉ đạo, tổ chức thực hiện. Các đại biểu từ Bộ, ngành, hội nghề nghiệp và tổ chức quốc tế đã góp ý để làm rõ trách nhiệm và tính khả thi của từng nhóm giải pháp.

Những đề xuất cụ thể tập trung vào cách thức phân công nhiệm vụ, tiến độ, nguồn lực và tiêu chí đánh giá kết quả thực hiện — nhằm đảm bảo mọi nội dung có thể đo lường và kiểm chứng theo nguyên tắc quản lý.

Những khía cạnh cần cân nhắc khi thực thi

Chuyển từ tư duy quản lý rời rạc sang quản lý chuỗi cần sự can thiệp đồng bộ ở ba mặt: thể chế pháp lý, năng lực công nghệ và năng lực con người. Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên yêu cầu tập trung hoàn thiện dự thảo theo hướng công khai chuỗi phân phối, thúc đẩy hợp tác công-tư và ưu tiên sản phẩm do các nhà máy trong nước sản xuất hoặc đang đầu tư tại Việt Nam.

Một nội dung không thể bỏ qua là quản lý giá và giảm các khâu trung gian không cần thiết. Dự thảo đã đề xuất các biện pháp nhằm minh bạch giá thành, đồng thời tăng cường hậu kiểm để phát hiện thiết bị giả, kém chất lượng hoặc nguồn gốc không rõ ràng.

Quyền lợi người bệnh, vận chuyển và chăm sóc ngoại viện

Quản lý chuỗi không chỉ phục vụ các cơ sở y tế mà còn liên quan đến quyền lợi người bệnh trong quá trình vận chuyển, chăm sóc ngoại viện và sử dụng thiết bị ngoài bệnh viện. Việc xác định trách nhiệm giữa các bên, tiêu chí an toàn và giám sát quá trình vận chuyển bệnh nhân là nội dung cần làm rõ khi triển khai.

Nếu bạn quan tâm đến hướng dẫn quản lý vận chuyển và quyền lợi bệnh nhân ở cấp tỉnh, có thể tham khảo bài viết chi tiết về quản lý vận chuyển chăm sóc bệnh nhân Thanh Hóa để thấy ví dụ về chính sách và rủi ro cần lưu ý.

An toàn trong gia đình và kết nối với quản lý trang thiết bị

Hệ thống chuỗi cung ứng an toàn giúp giảm rủi ro cho bệnh nhân và cộng đồng, nhưng tai nạn và sự cố vẫn có thể xảy ra tại gia đình. Những hướng dẫn sơ cứu, bảo quản dụng cụ và xử trí tổn thương nhỏ là phần bổ trợ quan trọng cho công tác quản lý. Một tình huống cụ thể được ghi nhận ở tuyến cơ sở cho thấy tầm quan trọng của hướng dẫn xử trí kịp thời trong tai nạn trẻ nhỏ.

Với các trường hợp tai nạn gia đình liên quan đến dị vật hay vật sắc nhọn, độc giả có thể tham khảo nội dung thực hành an toàn và sơ cứu trong bài xử trí lưỡi câu móc vào tai trẻ để hiểu các bước chăm sóc và phòng ngừa phù hợp.

Kết luận: điều cần nhớ và bước tiếp theo

Dự thảo Đề án đặt ra một khung tham vọng: xây dựng hệ thống chuỗi cung ứng thiết bị y tế hiện đại, minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc, đồng thời kết hợp thúc đẩy sản xuất trong nước. Muốn đạt được điều này cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, ngành sản xuất, cơ sở y tế và các tổ chức liên quan để chuyển từ chính sách sang hành động.

Những điểm then chốt cần được theo dõi khi dự thảo hoàn thiện là: phân định trách nhiệm rõ ràng, lộ trình chuyển đổi số, tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc, biện pháp kiểm soát thị trường và chính sách kích thích sản xuất trong nước. Việc thể chế hóa ở mức luật được Thứ trưởng đánh giá là cần thiết để tạo nền tảng pháp lý vững chắc, giúp giảm các khâu trung gian không cần thiết và góp phần tiết giảm chi phí.

Việc hoàn thiện dự thảo, tiếp thu ý kiến của các Bộ, ngành, hiệp hội và các tổ chức quốc tế, và sau đó triển khai theo một lộ trình rõ ràng sẽ quyết định hiệu quả của chính sách này. Với mục tiêu vì sức khỏe người dân, mỗi bước đi cần được cân nhắc kỹ về tác động thực tế để bảo đảm mọi thay đổi đem lại lợi ích bền vững cho hệ thống y tế và cộng đồng.

Ảnh: Trần Minh