Khám Phá Sóng Khí Quyển Hình Thập Giác Tại Sao Thổ

Mới đây, một nghiên cứu được đăng tải trên tạp chí Science Advances đã gây chấn động cộng đồng thiên văn học khi phát hiện một sóng khí quyển hình thập giác kỳ lạ đang tồn tại tại cực Nam của sao Thổ. Hình dạng này đã biến một hành tinh nổi tiếng với cơn bão hình lục giác ở cực Bắc trở nên thú vị hơn bao giờ hết.

Trong suốt bốn thập kỷ, sao Thổ đã nổi bật với cấu trúc lục giác ở bán cầu Bắc, được tìm thấy lần đầu tiên bởi các phi thuyềnVoyager vào những năm 1980. Điều bất ngờ là sự xuất hiện của sóng thập giác này cho thấy rằng khí quyển của hành tinh này phức tạp hơn nhiều so với những gì mà chúng ta tưởng tượng. Lữ Đoàn 167 Hải Quân Tích Cực Hoạt Động Nhân Ngày Quốc Khánh

Với độ rộng lên tới 167.820 km và mỗi cạnh dài hơn 16.700 km, sóng thập giác này có kích thước vượt trội so với cấu trúc lục giác ở cực Bắc, vốn chỉ với khoảng 32.000 km. Phát hiện này, tuy nhiên, không dễ dàng bởi bán cầu Nam đã bị khuất tầm nhìn từ Trái Đất trong giai đoạn từ 2012 đến 2023.

Sóng thập giác này được cho là đã hình thành từ năm 2017 và chỉ trông thấy khi bán cầu Nam quay về ánh sáng Mặt Trời, nhờ vào những kính viễn vọng như Hubble và các đài quan sát ở Trái Đất.

Điều thú vị là những bức ảnh đầu tiên về sóng thập giác này đến từ các nhà thiên văn nghiệp dư. Hai người, Trevor Barry từ Australia và Jean-Paul Oger từ Pháp, đã chia sẻ các hình ảnh qua kính viễn vọng của họ lên một cơ sở dữ liệu quốc tế, giúp xác nhận sự tồn tại của hiện tượng này.

Nhóm nghiên cứu dưới sự dẫn dắt của Tiến sĩ Agustín Sánchez-Lavega từ Đại học xứ Basque đã phân tích dữ liệu từ chương trình OPAL của kính viễn vọng Hubble. Họ phát hiện ra rằng sóng thập giác đã bắt đầu hình thành từ năm 2023 và có thể sẽ rõ ràng hơn vào năm 2024-2025.

Khác với cấu trúc lục giác ở Bắc, sóng thập giác này nằm ở vĩ độ thấp hơn khoảng 60 độ Nam và đang di chuyển về phía đông với tốc độ khoảng 10 km/h, cưỡi trên một dòng khí quyển có tốc độ lên tới 420 km/h.

Các đỉnh của cấu trúc không cố định mà biến đổi theo chu kỳ khoảng 32 ngày, cho thấy đây là một sóng khí quyển còn đang trong quá trình tiến hóa. Điều này khác biệt hoàn toàn so với sóng lục giác ở Bắc, vốn gần như đứng yên.

Giới khoa học hiện đang tìm kiếm nguyên nhân hình thành của sóng thập giác này. Có giả thuyết cho rằng nó có thể do sự biến động của dòng khí hoặc xuất phát từ các sóng xung kích ở độ sâu hơn trong khí quyển. Một nghi vấn khác chỉ ra rằng có thể có một cơn bão áp cao rộng khoảng 4.000 km gần đó, nhưng vẫn chưa có mô hình máy tính nào có thể tái tạo chính xác hình dạng này.

Trong những năm tới, khi cực Nam sao Thổ dần hướng về phía Mặt Trời, các nhà thiên văn sẽ tiếp tục theo dõi hiện tượng này để xem nó có ổn định hay không, trước khi lượng bức xạ Mặt Trời đạt đỉnh vào năm 2032.

Phát hiện cấu trúc thập giác không chỉ giúp giải mã một phần thời tiết trên sao Thổ mà còn mở ra những hiểu biết mới về động lực học của khí quyển các hành tinh khí khổng lồ trong Hệ Mặt Trời. Đặc biệt, thông tin này sẽ thúc đẩy các nghiên cứu hơn nữa về hành tinh này và có thể cả những hành tinh tương tự khác.

Để tìm hiểu thêm về các công trình nghiên cứu liên quan, bạn có thể tham khảo bài viết về Cầu Trần Hưng Đạo: Nỗ Lực Tăng Tốc Thi Công Đáng Kể và Đồng Nai: Lời Khai Đầy Kịch Tính Của Nghi Phạm Vụ Án Gia Đình.