Tìm Kiếm Nguồn Tài Chính Để Đảm Bảo Quyền Lợi Bảo Hiểm Y Tế

Ngày 28 tháng 8, trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học thường niên 2026, tổ chức bởi Tổng hội Y học Việt Nam và Bộ Y tế, các chuyên gia đã bàn luận về cách thức tăng nguồn lực tài chính nhằm đạt được mục tiêu miễn phí khám chữa bệnh cơ bản vào năm 2030 theo Nghị quyết 72-NQ/TW.

Đáp ứng Nhu Cầu Chăm Sóc Sức Khỏe Ngày Càng Tăng Cao

Việt Nam hiện đang có một cơ hội quan trọng để nâng cao chất lượng bảo hiểm y tế (BHYT) cho toàn dân. Mặc dù đã đạt được sự bao phủ gần như toàn diện, nhưng các chuyên gia cảnh báo rằng, với tình trạng dân số già hóa và gia tăng các bệnh không lây nhiễm, nguồn lực tài chính đang ngày càng bị thu hẹp.

Chi phí cho các dịch vụ khám chữa bệnh đã có sự gia tăng đáng kể, từ mức khoảng 15.500 tỷ đồng trong năm 2009 đến 123.000 tỷ đồng trong năm 2023. Đặc biệt, tỷ lệ chi tiền túi cho y tế hiện nay gần đạt 40%, khiến cho nhiều gia đình phải gánh vác chi phí khám chữa bệnh riêng, ước tính khoảng 21.500 tỷ đồng vào năm 2024.

Theo một báo cáo từ Nhóm Nghiên cứu Công nghệ Y tế tại Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE), nếu không có các biện pháp cải cách, khoảng trống tài khóa trong lĩnh vực y tế có thể tăng lên đến 510.000 tỷ đồng vào năm 2030. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có một chiến lược tài chính đa dạng hơn.

Ngoài việc cải thiện hiệu quả sử dụng quỹ, bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), nhấn mạnh rằng, cần có những nguồn tài chính bổ sung mới để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao của người dân.

Nghị quyết 72 đã nêu rõ mục tiêu giảm tỷ lệ chi tiền túi của người dân xuống còn dưới 30% tổng chi y tế vào năm 2030. Vấn đề cần giải quyết là làm thế nào để tăng cường tài chính một cách bền vững và khả thi.

Khuyến Khích Nguồn Thu Từ Thuế Các Sản Phẩm Có Hại

Trong cuộc thảo luận, một trong những giải pháp được đưa ra là tăng thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với các sản phẩm có hại cho sức khỏe như thuốc lá và rượu bia. Một nghiên cứu từ Viện Chiến lược và Chính sách y tế cho thấy 60-80% nguồn thu từ thuế này có thể được dành cho quỹ BHYT, phần còn lại sẽ được phân bổ cho quỹ phòng bệnh.

TS Nguyễn Huy Quang đề xuất rằng việc khai thác nguồn thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt không chỉ tạo thêm nguồn lực cho hệ thống y tế mà còn giúp giảm nhu cầu tiêu dùng các sản phẩm không tốt cho sức khỏe.

Các chuyên gia cũng cho rằng, trụ cột tài chính y tế tại Việt Nam cho đến năm 2030 cần phải bao gồm việc tăng cường ngân sách công và khai thác các nguồn thu từ nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng.

Đổi Mới Tài Chính Y Tế Để Đảm Bảo Tính Bền Vững

Bà Hoàng Trung Tuấn từ Vụ BHYT cũng cho biết, việc đổi mới cơ chế tài chính y tế sẽ theo một lộ trình cụ thể, trong đó vào năm 2027 sẽ bắt đầu tăng mức đóng bảo hiểm y tế và thử nghiệm đa dạng hóa các gói bảo hiểm y tế để phù hợp với nhu cầu của người dân.

Các đại biểu thống nhất rằng, việc chuyển dịch từ chi trả thụ động sang hình thức đầu tư chủ động cho sức khỏe là cần thiết để bảo vệ an sinh xã hội, và nâng cao khả năng bền vững của quỹ BHYT.

Đổi mới tài chính y tế cần phải song hành với cải cách hệ thống y tế, nhằm đạt được các mục tiêu được nêu trong Nghị quyết 72-NQ/TW. Thách thức lớn nhất mà Việt Nam đang đối mặt chính là làm thế nào để thu hẹp khoảng cách giữa nguồn lực hiện có và nguồn lực cần thiết để hiện thực hóa các cam kết đến năm 2030.

Với những chỉ đạo rõ ràng từ Chính phủ cùng với sự tham gia phối hợp giữa các bên liên quan, Việt Nam có khả năng mở rộng nguồn tài chính cho y tế và xây dựng một nền tảng tài chính bền vững hơn cho bảo hiểm y tế toàn dân. Điều này không chỉ có ý nghĩa trong bối cảnh nội bộ mà còn góp phần thúc đẩy sự hợp tác trong khu vực, đặc biệt khi Việt Nam chuẩn bị đăng cai APEC vào năm 2027.

Phơi nhiễm khói thuốc lá tại Việt Nam vẫn cao, thuế thuốc lá còn quá thấp so với khuyến cáo WHO

SKĐS – Tại Việt Nam, tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc lá dù đang trong xu hướng giảm, song vẫn còn khá cao. Trong khi đó, tỷ lệ thuế trên giá bán lẻ thuốc lá còn rất thấp so với khuyến cáo của Tổ chức Y tế thế giới (WHO).