Hướng Đi Mới Cho Y Tế Cơ Sở: Từ Chờ Đợi Đến Chủ Động Chăm Sóc
PGS.TS Phan Lê Thu Hằng, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính tại Bộ Y tế, cũng như Giám đốc Ban Quản lý các chương trình Trung ương, đã đóng góp nhiều vào việc xây dựng và triển khai các chương trình quốc tế liên quan đến y tế cơ sở. Bà đã dẫn đầu trong công tác hoàn thiện các thông tư hướng dẫn hoạt động tại các trạm y tế và định hướng tiêu chí quốc gia về y tế xã trong giai đoạn 2026-2035, dự kiến sẽ được thông qua vào tháng 9 năm 2026.
Tại một hội nghị về y tế cơ sở diễn ra tại Quy Nhơn, PGS.TS Hằng đã thảo luận về những biến đổi cần thiết cho y tế cơ sở và những yêu cầu mới để hệ thống này có thể hoạt động hiệu quả hơn trong bối cảnh hiện tại. Sự Trưởng Thành Của Thế Hệ Bác Sĩ Mới Tại Đại Học Y Dược… Phẫu Thuật Vi Phẫu Tại Bệnh Viện Khánh Hòa: Nối Lại Chân… Chính Phủ Thúc Đẩy Quản Lý An Toàn Thực Phẩm Trong Kỷ Ngu…
Trạm Y Tế: Quyền Chủ Động và Trách Nhiệm Tăng Cao
Trong hệ thống y tế quốc gia, trạm y tế xã giữ vị trí quan trọng nhất, là nơi gần gũi nhất với người dân. Sự chuyển mình của mô hình chính quyền địa phương đã nâng cao vai trò của trạm y tế, cho phép triển khai nhiều dịch vụ chăm sóc sức khỏe ngay tại xã.
PGS.TS Phan Lê Thu Hằng nhấn mạnh rằng, sự chuyển đổi từ việc phụ thuộc vào các trung tâm y tế huyện sang mô hình độc lập do UBND xã quản lý đã tạo cơ hội cho các trạm y tế chủ động hơn trong việc tổ chức hoạt động và cung ứng dịch vụ. Tuy nhiên, điều này cũng đồng nghĩa với việc họ phải chịu trách nhiệm lớn hơn trong việc chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
PGS.TS Phan Lê Thu Hằng chủ trì hội nghị cùng lãnh đạo Viện Chiến lược và Chính sách y tế. Ảnh: Mimosa
Trạm y tế cần thực hiện nhiều hơn là chỉ khám và chữa bệnh; cần phải chủ động trong phòng ngừa dịch bệnh, tiêm chủng, phát hiện sớm các nguy cơ sức khỏe, cùng với việc quản lý bệnh mãn tính và theo dõi sức khỏe người dân.
Bà Hằng cũng nhấn mạnh rằng, đầu tư vào trạm y tế không chỉ đơn thuần là đầu tư cho một cơ sở y tế, mà là xây dựng nền tảng cho hệ thống y tế chuyển sang mô hình chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tiêu Chí Mới Giúp Y Tế Xã Hiểu Về Vị Trí Của Mình
Bộ Y tế đang trong quá trình hoàn thiện Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã cho giai đoạn 2026-2035, dự kiến sẽ trình ban hành vào tháng 9/2026. Bộ tiêu chí này sẽ trở thành công cụ đánh giá năng lực của các trạm y tế, giúp các địa phương xác định những lĩnh vực cần đầu tư và cải thiện chất lượng dịch vụ.
PGS.TS Hằng chia sẻ rằng, mặc dù bộ tiêu chí hiện tại đã góp phần cải thiện cơ sở vật chất và chất lượng dịch vụ tại các trạm y tế, nhưng với mô hình chính quyền mới và những thay đổi trong tổ chức y tế, bộ tiêu chí cần phải được cập nhật.
PGS.TS Phan Lê Thu Hằng nắm bắt hoạt động y tế cơ sở ở Cà Mau. Ảnh: Mimosa
Sự thay đổi trong địa bàn hoạt động của các trạm y tế và sự gia tăng dân số đòi hỏi một mạng lưới nhân viên y tế cộng đồng lớn hơn. Yêu cầu quản lý sức khỏe trên môi trường số và sự kết nối dữ liệu cũng ngày càng gia tăng.
Bộ tiêu chí mới sẽ không chỉ giúp đánh giá các trạm y tế mà còn chỉ rõ các lĩnh vực cần ưu tiên đầu tư để nâng cao chất lượng y tế cơ sở. Thước đo cuối cùng là khả năng cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe thiết yếu cho người dân tại địa phương.
Dữ Liệu Phục Vụ Quản Lý, Không Là Gánh Nặng
Cùng với việc kiện toàn tổ chức và xây dựng bộ tiêu chí mới, ngành y tế cần cải cách công tác thống kê. Bộ Y tế sẽ ban hành một thông tư mới quy định hệ thống chỉ tiêu thống kê nhằm đảm bảo hoạt động thống kê diễn ra liên tục, nhất là khi thông tư cũ hết hiệu lực.
PGS.TS Hằng cho rằng, đây là thời điểm để cập nhật những thay đổi trong hệ thống y tế, điều chỉnh các chỉ tiêu không còn phù hợp và bổ sung những nội dung mới.
PGS.TS Phan Lê Thu Hằng cùng lãnh đạo Bộ Y tế thăm Trạm y tế ở Đồng Nai. Ảnh: Mimosa
Chuyển đổi số đã làm thay đổi cách thức thu thập và sử dụng dữ liệu, giúp cải thiện quy trình làm việc và ra quyết định trong quản lý y tế một cách thực tế hơn.
PGS.TS Hằng nhấn mạnh rằng, cải cách thống kê không phải để tạo thêm gánh nặng cho các cơ sở y tế, mà nhằm giảm bớt khối lượng công việc thủ công và tối đa hóa giá trị của dữ liệu.
Cần Người Đúng, Người Đủ cho Trạm Y Tế
Thay đổi mô hình tổ chức chỉ là bước khởi đầu. Quan trọng hơn, các trạm y tế cần xây dựng đội ngũ nhân lực có đủ năng lực để không chỉ khám và chữa bệnh mà còn thực hiện công tác phòng bệnh và quản lý sức khỏe cộng đồng.
Nhân viên y tế cần được đào tạo bài bản để đủ khả năng chăm sóc sức khỏe người dân một cách toàn diện, đặc biệt là chăm sóc y học gia đình.
Cùng với nhân lực, cơ sở vật chất và nguồn lực tài chính cần được đầu tư tương xứng với quy mô dân số và đặc điểm địa phương. Năng lực quản trị cũng rất quan trọng, bởi những người đứng đầu cần phải có khả năng lãnh đạo và tổ chức công việc hiệu quả.
Công nghệ và dữ liệu sẽ là chìa khóa giúp y tế cơ sở hoạt động hiệu quả hơn, khi sức khỏe cộng đồng được theo dõi thường xuyên và thông tin luôn được cập nhật.
Người Dân: Thước Đo Quan Trọng Nhất
Mong muốn lớn nhất của PGS.TS Hằng là người dân sẽ cảm nhận được sự thay đổi qua trải nghiệm thực tiễn. Họ cần một hệ thống y tế thuận tiện, dễ tiếp cận và nhận được sự chăm sóc sức khỏe tốt nhất tại cộng đồng mình.
Thước đo cuối cùng của đổi mới y tế cơ sở là người dân có được chăm sóc sức khỏe tốt hơn. Ảnh: Mimosa
Hệ thống y tế cơ sở hoạt động hiệu quả sẽ góp phần giảm bớt gánh nặng cho các bệnh viện tuyến trên, đặc biệt cho nhóm người cao tuổi và người mắc bệnh mãn tính, từ đó tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân. Đổi mới y tế cơ sở không chỉ nên được đánh giá qua số lượng văn bản ban hành mà còn thông qua hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân.
Cuối cùng, thước đo của sự đổi mới y tế cơ sở là sự cải thiện trong việc chăm sóc sức khỏe của người dân và hệ thống y tế phải chuyển từ tư duy chữa bệnh sang chủ động bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Các trạm y tế xã chính là điểm tựa vững chắc cho người dân.
Xây dựng Bộ tiêu chí y tế xã mới phải sát thực tiễn
Lưu ý: Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán, thăm khám và điều trị y khoa chuyên nghiệp. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
